Jahon adabiyoti va qo'llanmalar

Америкалик адиб Теодор Драйзернинг ҳеч бир асари ўқувчини бефарқ қолдирмайди. Ёзувчининг Ватани Америкага бўлган меҳр-муҳаббати уни чинакам миллий ёзувчи даражасига кўтарди, Ватани келажагидан ташвишга тушиш унинг асарлари асосини ташкил этади.

Ўзбек китобхонига ўзининг "Бахтиқаро Керри", "Америка фожиаси" сингари романлари билан таниш америкалик адиб Теодор Драйзернинг ҳеч бир асари ўқувчини бефарқ қолдирмайди. Ёзувчининг Ватани Америкага бўлган меҳр-муҳаббати уни чинакам миллий ёзувчи даражасига кўтарди, Ватани келажагидан ташвишга тушиш унинг асарлари асосини ташкил этади. Дарҳақиқат, инсонни инсонийликдан чиқарадиган энг салбий омиллардан бири Ватан қайғусидан ўзини четга тортиш, уни фақат бойлиги учун севишдир - Теодор Драйзер қалбидаги оташин Ватан севгиси уни ўлмас ватанпарварга айлантирди. Адибнинг "Сармоядор" романи, гарчи бир ишбилармон ҳаёти ҳақида ҳикоя қилинса-да, унда ўзингизни океанорти мамлакатининг олис келажагидан воқиф бўлгандек ҳис этасиз.

Ўзбек китобхонига ўзининг "Бахтиқаро Керри", "Америка фожиаси" сингари романлари билан таниш америкалик адиб Теодор Драйзернинг ҳеч бир асари ўқувчини бефарқ қолдирмайди. Ёзувчининг Ватани Америкага бўлган меҳр-муҳаббати уни чинакам миллий ёзувчи даражасига кўтарди, Ватани келажагидан ташвишга тушиш унинг асарлари асосини ташкил этади. Дарҳақиқат, инсонни инсонийликдан чиқарадиган энг салбий омиллардан бири Ватан қайғусидан ўзини четга тортиш, уни фақат бойлиги учун севишдир - Теодор Драйзер қалбидаги оташин Ватан севгиси уни ўлмас ватанпарварга айлантирди. Адибнинг "Сармоядор" романи, гарчи бир ишбилармон ҳаёти ҳақида ҳикоя қилинса-да, унда ўзингизни океанорти мамлакатининг олис келажагидан воқиф бўлгандек ҳис этасиз.

В учебном пособии рассмотрены основные вопросы конструирования и расчета технологической оснастки, типовые элементы станочных приспособлений, а также приспособления для металлорежущих станков основных групп. Описаны способы базирования и зажима заготовок и расчета погрешностей установки изделий в приспособлении. Уделено внимание оснастке для станков с ЧПУ и приспособлениям для гибких производственных систем. Изложены вопросы технологии применения сборочных и контрольных приспособлений. Рекомендуется в качестве учебного пособия по дисциплине «Технологическая оснастка машиностроения» направлении образования бакалавриата 5320300 - «Технологические машины и оборудования».

Ushbu darslik 2002 yilda Oliy ta'lim vazirligi qoshidagi Oliy o'quv yurtlari aro Muvofiqlashtiruvchi kengash tomonidan tegishli ta'lim yo'nalishlari uchun darslik sifatida tavsiya etilgan "Adabiyotshunoslikka kirish" darsligining toldirilgan va tuzatilgan 4-nashridir. Darslikda nazariy masalalar bugungi o'zbek adabiy-nazariy tafakkuri va xorijdagi ilmiy qarashlarni uyg'unlashtirgan holda yoritilgan, material didaktik talablar va o'quv dasturiga muvofiq tarzda, izchillik va ketma-ketlikda taqdim etilgan.

Ushbu o'quv qo'llanmada «Adabiyot tarixi va nazariyasi» fanini o'rganish, badiiy asar mohiyatini chuqur anglash ko'nikmasini hosil qilish, mavjud matnlarni tahlil va tadqiq etish, teran ilmiy-nazariy xulosa va yechimlarga kelish masalalari yoritilgan.

Mazkur "Aholi geografiyasi" darsligi mavzular bo'yicha nazariy bilimlar va ma'ruza mashg'ulotlarini o'zida qamrab olgan. Darslikda aholi geografiyasining asosiy tyermin va tushunchalari, yer shari aholisi joylanishining geografik qonuniyatlari, aholi tabiiy, mexanik harakatining hududiy va davriy o'zgarishlari tavsifi qarab chiqilgan. Aholi geografiyasi darsligi aholi tabiiy harakati, tarkibi va joylanishining hududiy xilma -xilligini tasvirlovchi, ifodalovchi juda katta hajmdagi ma'lumotlar, faktik matyeriallar (jadval, grafik, diagrammalar, kartosxemalar) bilan boyitilgan. Har bir asosiy bo'limdagi mavzulardan keyin o'zini-o'zi nazorat qilish uchun savollar byerilgan.

Ushbu darslik aruz ilmining qonun-qoidalari, tarkibiy qismlari, aruz bahrlari va aruz doiralari hamda Movarounnahrlik olimlarning aruzga doir asarlari haqidagi ma'lumotlarni o'z ichiga qamrab olgan. Mazkur darslik "Arab filologiyasi" va "Mumtoz filologiya" mutaxassisligi bo'yicha bakalavr ta'lim yo'nalishida tahsil olayotgan talabalarga mo'Ijallangan.

Ushbu o'quv qo'llanma oliy ta'lim muassasalarining 5311500 — "Geodeziya, kartografiya va kadastr" yo'nalishi bo'yicha ta'lim olayotgan talabalarga mo'ljallangan bo'lib, unda kadastr ishlarini rivojlantirish tarixi, xorijiy davlatlarda kadastr ishlarini olib borish tajribasi, O'zbekiston Respublikasida davlat kadastrlarini yaratish va yuritish tartibi, normativ huquqiy asoslari, respublika hududlarini kadastr birliklariga bo'lish va kadastr raqamlash, Davlat kadastrlari yagona tizimi (DKYAT)ni tashkil etish va yuritish bayon etilgan. Unda ko'chmas mulk kadastri guruhi, chiziqli, tabiiy resurs va tabiiy hududlar guruhlariga kiruvchi kadastrlarni yaratish va yuritishni o'ziga xos xususiyatlari yoritilgan. Shunindek, Davlat kadastrlari yagona tizimiga tarmoq kadastrlaridan kiritiladigan ma'lumotlar tarkibi va ularni taqdim etish tartibi bayon qilingan.

Ushbu atlasda tabiiy giyohlar, ularning ta'siri har xil xastaliklarda qo'llanishi, "noyob reseptlar" haqida ham keng ma'lumotlar berilgan. Xalqimiz ushbu asarda giyohlarni qayerdan topish mumkinligi haqida ham ma'lumot oladi.

Mazkur o'quv qo'llanmada tabiat, jamiyat va inson o'rtasidagi o'zaro munosabatlarning tadrijiy rivojlanishi, ekologiya fanining tushunchasi, predmeti va vazifalari, O'zbekistondagi ekologik vaziyat, organizm va muhit, ekotizimlar va ularning xususiyatlari, biosfera, biologik xilma-xillik ijtimoiy ekologiya, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, atmosfera, suv va tuproq resurslarini muhofaza qilish, ekologik xavfsizlik ta'minlashning tashkiliy-huquqiy va texnik asoslari, ekologiya va xalqaro hamkorlik, ekologik ta'lim-tarbiya va barqaror rivojlanishga oid masalalar yoritib berilgan. Qo'llanma oliy o'quv yurtlarida tahsil olayotgan talabalarga, mazkur masala yuzasidan ilmiy izlanishlar olib borayotgan tadqiqotchilarga, tabiatni muhofaza qilish muassasalari xodimlariga, shuningdek, mazkur mavzu doirasidagi ma'lumotlar bilan qiziquvchi keng kitobxonlar doirasiga mo'ljallangan. O'quv qo'llanma O'zbekiston Respublikasi Oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligining buyrug'iga asosan nashrga tavsiya etilgan.

Mazkur o'quv qo'llanmada bo'lajak farmatsevtika sohasi mutaxassislariga hayot faoliyati va mehnat xavfsizligining ilmiy asosini o'rganish, ularga ishlab chiqarishda sog'lom ish sharoiti yaratish, shuningdek, ishlab chiqarishdagi xavfsizlikni ta'minlashga oid vazifalar yoritilgan.

Xo'jalik jamiyatining barcha jabhalarida integratsiya va globallashuv jarayonlari kuchayib borayotgan bir davrda jahon iqtisodiyoti va xalqaro iqtisodiy munosabatlardagi asosiy rivojlanish tendensiya va yo'nalishlarini aniqlab olish muhim ahatniyat kasb etadi. Jahon iqtisodiyoti va xalqaro iqtisodiy munosabatlarning umumiy rivojlanish xususiyati o'zgarib borayotgan bir davrda O'zbekiston Respublikasi ham jahon hamjamiyatiga kirib bormoqda. Xorijiy mamlakatlar bilan iqtisodiy, madaniy va boshqa sohalardagi hamkorliklar rivojlanmoqda. Xususan, rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar iqtisodiyotini o'rganish, shuningdek, bozor iqtisodiyotining rivojlanishidagi yutuq va kamchiliklari, rivojlanish muammolarini hal etishdagi to'g'ri yondashuvlar bozor iqtisodiyotiga bosqichma-bosqich o'tib borayotgan Respublikamiz iqtisodiyotini rivojlangan davlatlar darajasiga olib chiqishda tajriba sifatidagi ahamiyati kattadir.

Darslik O'zbekiston respublikasi oliy o'quv yurtlari o'zbek filologiyasi hamda o'zbek tili va adabiyotini o'qitish yo'nalishidagi talabalar uchun mo'ljallangan. Shuningdek, undan umumiy, o'rta maxsus ta'lim dargohlari o'qituvchilari, o'quvchilari va talabalari hamda adabiyotimiz tarixi bilan qiziquvchi barcha kitobxonlar foydalanishlari mumkin. Darslikda XVI-ХIХ asr I yarmidagi adabiy jarayon, madaniy muhit, undagi ijodkorlar haqidagi eng muhim ma'tumotlar qamrab olingan. Yangi qarashlar, tushunchalar bilan boyitilib, mavjud matnlarning yangicha talqinlari havola etilgan. Davr adabiyoti haqida yaratilgan Umiy asarlar, monografiya, risola, so'nggi yillarda amalga oshirilgan tadqiqotlardagi ilmiy yangiliklardan yetarli foydalanilgan. Darslikka ilk bor Qul Ubaydiy, Amiriy, So'fi Olloyor kabi allomalar ijodiga bag'ishlangan boblar kiritilgan.

O'zbek bolalar adabiyoti" o'quv qo'llanmasida bolalar adabiyoti tushunchasi haqida ma'lumot, uning tadrijiy taraqqiyot bosqichlari, bolalar folklori va umumadabiyot bilan mushtarak hamda farqli xususiyatlari, bolalar kitobxonligining ko'rinishlari, o'zbek va jahon bolalar adabiyotining o'zaro ta'sir aloqalari, shuningdek, o'zbek bolalar ijodkorlari asarlarining badiiy-kompozitsion, janriy, psixologik tahlili, tasnifi, mavzuiy-shakliy rang-barangligi kabilar zamonaviy innovatsion ta'lim talablari asosida yoritilgan.

Psixologiya fanining rivojlanishi uzoq o'tmisbga ega boiib asrlar davomida rivojlanib kelmoqda. Ushbu o'quv qo'llanmada antik davr psixologlarining, Sharq mutafakkirlari va hozirgi zamon psixologlarini fikrlari yoritib berilgan. Ushbu o'quv qo'llanma «Pedagogika va psixologiya» ta'lim yo'nalishi talabalari uchun mo'ljallangan bolib, psixologiya tarixi fanini o'rganish, psixologiya fanining ilmiy va amaliy ahamiyatga ega boigan shaxs va shaxsga xos boigan psixik jarayonlar, xususiyatlar va empirik yo'nalishdagi ma'lumotlarni tahlil qilishga qaratilgan.

Mazkur o'quv qo'llanma "Umumsan'at tarixi" fanini o'rganuvchi talabalar uchun mo'ljallangan boiib, jahon me'morchiligi va tasviriy san'atidagi badiiy jarayonlarni o'rganishdagi eng muhim bosqichlardan biri o'rta asrlar Vizantiya va roman davri san'atini yoritib beradi. Unda Vizantiya hamda roman uslubi me'morchiligi, tasviriy san'ati shakllanishiga ta'sir ko'rsatgan asosiy omillar, sanatnavislikning badiiy kanonlari va o'ziga xos uslubiy jihatlari ochib berilgan, davr madaniyatidagi asosiy chizgilarni namoyon etuvchi durdona asarlar tahlil etilgan. Qo'llanmada san'atshunoslik va me'morchilik ilmida keng muomilaga kirgan atamalarga batafsil izoh keltirilgan. "Umumsan'at tarixi (O'rta asrlar san'ati)" o'quv qo'llanmasi badiiy ta'lim yo'nalishidagi oliy, o'rta mahsus va kasb-hunar kolleji talabalari uchun mo'ljallangan.

Ushbu o'quv qo'llanma qishloq xo'jaligi oliy o'quv yurtlarining "5440100 - Veterinariya" va "5111000 - Kasb ta'limi (5440100 - Veteri­nariya)" yo'nalishlarida ta'lim olayotgan talabalar uchun mo'ljallangan.

Vinochilik texnologiyasi (Uzumni qayta ishlash texnologiyasi va uzumchilikning iqtisodiyoti)" o'quv qo'llanmasi 5321000 - Oziq-ovqat texnologiyasi (vinochilik texnologiyasi bo'yicha) bakalavr ta'lim yo'nalishi, ВA321001 - Oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish va qayta ishlash texnologiyasi (Vino va spirt ishlab chiqarish texnologiyasi) magistratura mutaxassisligi uchun hamda soha mutaxassislari foydalanishiga mo'ljallangan.

O'quv qo'llanmada xizmat ko'rsatish korxonalarining elektron texnikasi haqida ma'lurnotlar va ularga qo'yilgan talablar keltirilgan. Jumladan, savdo va ovqatlanish, mehmonxona elektron texnikasi, korxonalar elektron ofls jihozlari va orgtexnikasi, tadbir va marosimlarda qo'llaniladigan elektron texnikalar yoritilgan. O'quv qo'llanma «Xizmatlar sohasi (restoran ishi) bakalavriatura ta'lim yo'nalishi talabalariga mo'ljallangan. O'zbekiston Respublikasi Oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligining buyrug'iga asosan nashr etishga ruxsat berilgan.

Tarix fanining yuzaga kelishida «Yordamchi tarixiy fanlar»ning o'rni beqiyos darajada muhim. «Yordamchi tarixiy fanlar» deganda, paleografiya, epigrafika, numizmatika, tarixiy toponimika, sfiragistika, geraldika, tarixiy toponimika, tarixiy atamashunoslik kabi bir qator ilmiy yo'nalishlar tushuniladi. Bu sohalaming beradigan ma'lumotlari tarix tadqiqotlarining asosiy material zamini hisoblanadi. Bugungi kunda «Yordamchi tarix fanlari» ko'lami kengayib, kodikologiya, berestologiya, bonistika, faleristika, veksillologiya, emblematika, filokartiya, filumeniya, uniformologiya, arxontologiya, nekropolistika, stavrografiya, medalerika, kliometrika, prosopografiya, psixoistoriya, tarixiy itnformatika kabi fan tarmoqlari tarix fanining sohasi sifatida Yevropa mamlakatlari oliy ta'lim tizimida mutaxassis tayyorlash jarayonida o'qitilmoqda. Ushbu tajribadan kelib chiqib tayyorlangan o'quv qo'llanma oliy ta'lim muassasalarining ijtimoiy-gumanitar, xususan tarix yo'nalishlari bakalavriatura bosqichi talabalari uchun mo'ljallangan.

В пособии представлен теоретический и практический материал, способствующий формированию у студентов общетеоретических представлений об особенностях фонетической системы современного русского литературного языка, знакомству студентов со специфическими особенностями фонетических единиц русского языка и законами их функционирования, развитию навыков практического анализа речевого материала, а также решению методической задачи формирования лингвистического мышления студента. Учебное пособие предназначено для студентов филологического факультета, изучающих фонетику в курсе современного русского языка.

В учебном пособии представлен материал по теоретическим и практическим вопросам хранения плодов и овощей. Пособие рассчитано на студентов, аспирантов, специалистов по хранению плодов и овощей.

Oqiw qollanba joqari oqiw orm bakalavriat bagdan talabalan ushm molsherlengen. Ozbekstan Respublikasi Joqari ham ortaarnawh bilim ministrligi tarepinen tastiyiqlangan adam anatomiyasi ham fiziologiyasi ulgi oqiw dasturi tiykannda jazilgan. Oqiw qollanba-da eresek adamlardm organizminiri duzilisin uyretiiw menen birge organ ham organlar sistemalarimn rawajlaniwi ham balahqtin har qiyli dawirlerinde giizetiletugm jasma say ozgeshelikleri haqqindagi magliwmatlar da kiritilgen.

Oqiw qollanba haywanlar ekologiyasinin teoriyaliq häm ämeliy tiykarlarin öz ishine jämlep, onda pännin rawajlaniw tariyxi, izertlew usillari, basqa panler menen baylanisi, haywan organizmi duzilisi, jasaw ortaligi, olardin tirishiligine ekologiyaliq (abiotikaliq, biotikaliq, antropogen) faktorlardin tasiri, haywanlardin tirishilik formalari, aziqlaniwi, populyatsiyasi, birlesigi häm haywanlardi qorgaw mäseleleri söz etiledi.

Bul oqiw-qollanba Mámleketlik bilimlendiriw standartlan tiykarincla dúzilgen oqiw bagdarlamasma muwapiq tayarlangan bolip, onda buxgalteriya esabí pániniñ predmeti, obyektleri hám principien, pul qarjilan hám valyuta operaciyalanniñ esabí, miynet hám xizmet haqmi esapqa aliw, tovar-materialliq zapaslardiñ esabí, investiciyalardiñ esabí, tiykargí qurallardiñ esabí, materialliq emes aktivlerdiñ esabí, ónim (jumis, xizmet)lerdi óndiriw hám satrw menen baylanish qárejetlerdiñ esabí hám ónimlerdiñ ózine túser bahasi kalkulyaciyasi, tayar ónimler hám olardi satiwdiñ esabí, menshik kapital esabí, finans nátiyjesiniñ esabí, esabatti duziw hám tapsinw boyinsha temalarga kcñ orín berilgen. Bul temalar Ózbekstan Respublikasi «Buxgalteriya esabí haqqinda»gi Nizamniñ jaña redakciyasi tiykarmda hám Buxgalteriya esabiniri milliy standartlan talabina sáykes túrde jazilgan bohp, esaplawlarda schyotlar jobasi boyinsha magliwmatlar kórsetilgen.

Sabaqliqta túrli tarawlarda keñ qollanilatugín transformatorlar, asinxron, sinxron hám turaqli tok mashinalanniñ dúzilisi, islew principi, olarda bolatugín tiykargi fizikaliq qubilislar hám is rejimlerin bayan etiwde jetik kadrlardi tayarlaw bagdarlamasina sáykes bolgan jagdayda ámeliy kózqarastan kelip shiqqan jagdayda tayarlandi. Elektr mashinalari hám transformatorlardi normativ rejimde tejemli isletiw ushin áhmiyetli bolgan ámeliy usimslar keltirilgen.

Oqiw qollanba Ózbekstan Respublikasi Joqari hám orta arnawli bilim ministirligi tárepinen tastiyiqlangan oqiw bagdarlamasi hám úlgi dástúrge tiykarlangan bolip, Joqari oqiw orni 5A140101-biologiya (zoologiya) qániygeleri magistratura basqishi talablari ushin mólsherlengen.

Bul oqiw qollanbada jipek qurtinin jugimli keselliklerin keltirip shiganwshi bakteriyalar, viruslar, zamamqlar hám bir kletkali ápiwayí hay-wanlar haqqmda tûsinikler hámde maghwmatlar berilgen. Jipek qurtuñn jansizhq, qan shiriw, liqqoq (chaxlost), poliedroz (virus), aspergillyoz, aq, qara, jasd hám qml muskardina hámde nozematoz keselliklerinin belgileri, kelip shigiw sebepleri, diagnostikasi, epizootologiyasina tiyisli magliwmatlar, súwretler hám sxemalar tiykaraida dálillep berilgen. Sabaqhqta laboratoriya smmgiwlann ótkeriw tártibi de bayan etilgen.

Bul oqiw qollanba joqargi oqiw orinlarinda bilim ahp ahrgan matematika tälim bagdari studentlerinin kompleks ózgeriwshili funkciyalar teoriyasinm tiykargi tüsinikler (kompleks sanlar, kompleks tegislikte iymeklikler häm oblastlar, kompleks ózgeriwshili funkciyalar, Koshi - Riman shárti, konform sáwlelendiriw, Jukovskiy funkciyasi, Koshi integralliq formulasi. Morera teoremasi, golomorf funkciyalardin nolleri, Loran qatarlan, ayriqsha noqatlar, qaldiqlar teoriyasi) menen tamstiriwga arnalgan.

Bul sabaqliq joqan oqiw onráanndaótüetugín logikapániniñ bagdarlamasina sáykes jazugan. Ondalogikanmiri tiykarlari,qáliplesiw tariyxi.oylawdiñ formalan hám nizamlan haqqindasóz etílgen, bilim ahwga, oylaw, jaziw hám sóylewdiri ámeliy kónlikpelerin rawajlanátawga,sheshim qabú etiwge qarsüiqlardi sheshiwge bagdarlangan. Oqiwshiga logikaniñ tiykaigí jagdaylarm tereñnen tusiniwge járdem beretugm oqiw-metodikaliq material menen bayitdgan.

Bul oqiw qollanbasinda bolajaq qänigeler metrologiya, standartlastiriw, sertifikatlastiriw häm sapani qadagalawdin tiykarlarin, principleri häm metodlari menen jaqinnan tanisadi. Oqiw qollanbada qurilis konstrukciyalari häm qurilmalardi esaplaw, joybarlaw usillari, qurilis materiallar häm buyimlarina qoyilatugin talaplar, imarat häm qurilmalardi montajlawda jol qoyilatugin awisiwlar mugdari sonday-aq, sinaw usillarinin teoriyaliq häm de ämeliy mäseleleri boyinsha magliwmatlar berilgen.

«Saxna sozi» oquv qollanbasi joqan oqiw orinlarmin talabalarina moljellengen bolip, onda bolajaq aktiyor, rejissiyor ham madeniyat tarawmdagi basqaiwshilardin soylew sheberiigm asmw ham onin nazik tareplenn kjelewde ken kolemli bilimdi talap etiliwi misallar menen keltirilgan. Oquv qollanbani jaratawda koplegen derekler qatarinda S. Imankhodja-yev, E.M. Chareli, S.T Nikolshaya, M.I. Matusevich, ham E. Berdimuratov A. Dawletovtin kitaplarinan ulgi sipatmda paydalanildi.

Ўткир Абдураҳимовнинг ушбу асарида ўзбек адабиёти томонидан ҳали «ишланмаган» мавзу қаламга олинган – Халқаро полиция (Интерпол) фаолияти ёритилган.

Bul oqiwliqta uliwma, organikaliq emes häm organikaliq ximiya tiykarlari bayan etiledi. Uliwma ximiyanin teoriyaliq tiykarlari, ximiyaliq elementler häm olardin birikpelerinin qäsiyetleri, sonday-aq, orga­nikaliq birikpelerdin aliniwi, qäsiyetleri häm qollaniliwi keltirilgen.

Mazkur o'quv qo'llanma «Avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar» fani bo'yicha, transport va qishloq xo'jaligi mashinalari, traktorlari yo'nalishidagi kasb-hunar kollejlari talabalari uchun namunaviy dastur asosida tayyorlangan. Ushbu o'quv qo'llanmadan avtomobil, transport va qishloq xo'jaligi mashinalari yo'nalishidagi kasb-hunar kollejlari o'quvchilari hamda oliy o'quv yurtlari talabalari ham foydalanishlari mumkin.

Ushbu o'quv qo'llanmada yoritilgan mavzular O'zbekiston Respub­likasi Oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun tasdiqlangan o'quv dasturi asosida yozilgan. O'quv-qo'llanma besh bobdan iborat bo'lib, polimerlarda boradigan destruktiv jarayonlarni va ularning oldini olish hamda polimerlarni stabilizatsiyalash bo'yicha ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. Unda har bir mavzuning mazmuni va maqsadi to'liq ochib berilgan.

Ushbu o'quv qo'llanma Respublikamiz dehqonchiligi sharoitlariga mos bo'lgan qishloq xo'jaligi texnikalarini asosiy nusxalari, jumladan, g'ildirakli va zanjirli traktorlar, yerni ekishga tayyorlaydigan mashinalar majmuasi, urug' ekadigan, o'g'it soladigan, ekinni kimyoviy usulda himoyalaydigan, kartoshka, g'alla va paxta hosilini yig'ishtirishda ishlatiladigan mashinalarning umumiy tuzilishi, texnologik jarayoni hamda ularga texnik xizmat ko'rsatish qoidalari bayon qilingan.

Ushbu o'quv qo'llanmada «Tarash va qayta tarash texnologiyasi» fani bo'yicha tarash, pilta birlashtirish, xolst shakllantirish va qayta tarash texnologik jarayonlarining maqsad va mohiyati, usullari, jihozlori hamda texnologik mashinalarning vazifalari, tuzilishi va ishlashi bayon etilgan. Ishlayotgan va o'rnatilayotgan ilg'or texnologik uskunalarning tipik namunalari asosida yigiruv korxonatari jihozlari xususiyatlari to'g'risida ma'lumotlar keltirilgan.

Mazkur o'quv qo'llanma «Teatr dekoratsiyasi» ixtisosligi bo'yicha ta'lim olayotgan kasb-hunar kollejlari o'quvchilari uchun mo'ljallangan.

Ushbu o'quv qo'llanmada o'simliklarda kasallik qo'zg'atuvchi mikroorganizmlarning morfologiyasi, sistematikasi, biologik xususiyatlari, ko'payishi va ular keltirib chiqaradigan kasalliklarga qarshi kurash choralari to'g'risida batafsil ma'lumot berilgan.

O‘quv qo‘llanma umumiy parazitologiyaning fan sifatidagi rivojlanishi va uning biologik asoslari, invazion kasalliklar, parazitlarga qarshi kurash choratadbirlari, gelmintlar va ular keltirib chiqaradigan kasalliklar to‘g‘risida umumiy ma’lumot, veterinariya gelmintologiyasi, araxno-entomologiyasi, veterinariya protozoologiyasi kabi boblarni o‘z ichiga oladi. Bu boblarda parazitar kasalliklarga tasnif berilib, qo‘zg‘atuvchisining morfologiyasi, biologiyasi, epizoologiyasi, kasallik alomatlari, patologoanotomik o‘zgarishlari, tashxisi, davolash va oldini olish chora-tadbirlari to‘g‘risida ma’lumotlar keltirilgan. O‘quv qo‘llanma kasb-hunar kollejlarining veterinariya ixtisosligi bo‘yicha ta’lim olayotgan talabalari uchun mo‘ljallangan.

Ushbu o'quv qo'llanma tibbiyot kollejlari talabalari uchun mo'ljallangan. Unda yuqumli kasalliklar, umumiy epidemiologiya va tibbiy parazitologiya masalalari yoritilgan. Qo'llanma umumiy va maxsus qismlardan iborat.

O'quv qo'llanma tibbiyot kollejlari talabalari uchun mo'ljallangan. Undagi umumiy meditsinaga oid tuzilgan leksika talabalarda ingliz tilida o'qish, yozish, tarjima qilish bo'yicha ko'nikmalarni xosil qilish, hamda og'zaki nutqni rivojlantirishga qaratilgan. Grammatika asoslari to'liq va aniq ifoda etilgan. Mazkur qo'llanma matnlar, terminologik lug'at, mashqlar va nutq faoliyatida qo'llaniladigan amaliyot uchun materiallardan tashkil topgan.

Oziq-ovqat mahsulotlari texnologiyasi ruknidagi mazkur o'quv qo'llanma qandolatchilik sohasi texnologik jarayonlarini batafsil yoritishga qaratilgan. Qo'llanma «Qandolatchilik texnologiyasi» fani o'quv dasturi asosida shakllantirilgan bo'lib, unda qandolatdiilik mahsulotlarining turlari, ularning oziqaviy qimmati, ishlatiladigan asosiy va yoidosh xomashyolarning tavsifi, ularni ishlab chiqarishga tayyorlash kabi ma'lumotlar o'z ifodasini topgan. Qo'llanmaning ahamiyatli tomoni shundaki, unda mamlakatimizda eng ko'p tarqalgan va ommaviy iste'mol qilinadigan alohida qandolatchilik mahsulotlarining tavsifi va tayyorlanish texnologiyasi batafsil bayon etilgan. Qo'llanmada qandolatchilik mahsulotlarining stfatini nazorat qilish, ularni tashish va saqlash usullari keltirilgan. Qo'llanmadan qandolatchilik va umumiy ovqatlanish muassasalarida mehnatni tashkil qilish, shuningdek, korxonalarda texnika xavftizligini ta'minlash va mehnat muhofazasini tashkil etishga bag'ishlangan boblar ham o'rin olgan. Qo'llanma kasb-hunarlarining oziq-ovqat mahsulotlari texnologiyasi yo'nalishida tahsil oluvchi talabalar uchun mo'ljallangan. Undan o'qituvchilar, izlanuvchilar va qandolatchilikka qiziquvchi keng kitobxonlar ommasi ham foydalanishi mumkin.

Ушбу тўпламга М.Юсуфнинг турли даврларда ёзган шеърларидан саралаб олинди. Тўплам «Қизлар қўшиғи», «Сени ҳеч ким севолмайди менингдек», «Қизқалдоғим» деган бобчалардан иборат бўлиб, муҳаббат, табиат, мавзуларидаги шеърлар жамланган.

Ўрта асрларда «Сийрат ал-авлиё», «Силсилат ал-авлиё» каби туркумдаги қатор асарлар яратилган. Уларда ўз даврида халқ орасида мўьтабар саналиб, «валий» даражасига эришган зотларнинг таржимаи ҳоли ва уларнинг ҳаёт йўллари ёритилган. Хусусан, буюк аллома ал-Ҳаким ат-Термизий қаламига мансуб «Валийлар ҳаёт йўли» («Сийрат ал-авлиё») асарида валийлар турмуш тарзи, қалби ва нафсини поклашда эътибор қаратиши зарур бўлган муҳим ахлоқий-фалсафий ва тасаввуфий-ирфоний масалалар ҳақида баҳс юритади. У ўз асарида валийлар фаолиятининг асл мазмун-моҳияти, ундаги зоҳирий ва ботиний ҳолатларни очиб беришга интилганини кўришимиз мумкин.

Мазкур ўқув қўлланма кадрлар тайёрлаш бўйича Давлат таълим стандарти ва «Хорижий давлатларда банк иши» фанининг ўқув дастури асосида яратилган.

Нажмиддин Абу Ҳафс Умар ибн Муҳаммад ибн Аҳмад ан-Насафий (1068-1142) жамлаган «Матлаъ ан-нужум ва мажмаъ ал-улум» («Юлдузларнинг чиқиш ва илмларнинг тўпланиш жойи») номли тўпламдан ўрин олган муаллифнинг «Таҳсил усул ал-фиқҳ» [тўлиқ номи «Таҳсил усул ал-фиқҳ ва тафсил ал-мақолот фиқҳ ала ал-важҳ» («Фиқҳ асосларини ўрганиш ва у тўғридаги умумий қарашларнинг тафсилоти»)] асарининг ягона қўлёзма нусхаси Тошкент давлат шарқшунослик институти ҳузуридаги Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқ қўлёзмалари маркази фондида сақланади (инв. № 1462). Муаллиф ушбу асарда фиқҳ асослари (усул ал-фиқҳ)га оид қонун-қоидаларни жамлашга ҳаракат қилган. Мазкур манба илк бор тадқиқ этилиб, арабча асл матни, таржима ва изоҳлари билан ўзбек тилида нашрга тайерланди.

Ushbu kitob muallifning qariyb o‘n yillik ilmiy izlanishlari natijasi sifatida vujudga keldi. Unda nazariy masalalar, tajriba-sinov mashg‘ulotlarining miqdoriy natijalari o‘z ifodasini topgan. Nazariy mulohazalar addiktiv xulqli insonlarning psixologik xususiyatlari hamda ularni reabilitasiya qilishning imkoniyatlari, sog‘lom turmushga qaytishning tibbiy-psixologik vositalari (davolash, tashxis qilish), ilg‘or texnologiyalardan foydalanish uslublari, usullari dastlabki ikki bobda joylashtirilgan. Kitobning qolgan boblari eksperimental ish yakunlari, umumlashmalari, xulosalari va tavsiyalariga bag‘ishlangan. Kitob psixologlar, shifokorlar, sosiologlar va pedagoglarga mo‘ljallangan.

Ushbu o'quv qo'llanma o'rta maxsus kasb-hunar kollejlari va akademik litsey talabalari uchun algebra va matematik analiz asoslaridan misol va masalalar to'plamidan iborat. Hozirgi kunda o'rganilishi juda zarur, ravon va sodda yo'nalishda tuzilgan masala va misollarni test savollari yordamida o'rganilishi ko'zda tutilgan.

«Birja ishi» fani iqtisodiy fanlarni o'qitishda yetakchi fanlardan biri hisoblanadi. Ushbu o'quv qo'llanmada birja faoliyati, uning mohiyati, funksiyalari, huquqiy asoslari, iqtisodiyotdagi roli, turlari, xususan, fond birjasi, tovar-xom-ashyo birjasi, ko'chmas mulk birjalari, ularning tarkibiy qismlari: qimmatli qog'ozlar, tovar moddiy boyliklari, ko'chmas mulk kimoshdi savdosi, ularning tavsifi, investitsiya muassasalari, ularning ishlash tartibi, birjalarning faoliyat ko'rsatish mexanizmi, birjada bitim va shartnomalar tuzish va sanksiyalar qo'llash tartibi, jahonning yirik fond va tovar-xomashyo birjalari faoliyati, birja­da qimmatli qog'ozlar va tovar moddiy boyliklar kotirovkasi, listingi, konyunkturasi va auksionlar faoliyati bilan bog'liq mavzular yoritiladi.

Monografiya sosial psixologiya fanining jarayonlaridan biri bo‘lgan jipslikka bag‘ishlangan. Kitob ikki qismdan, ya’ni mavzuga oid birlamchi adabiyotlarning psixologik tahlilidan hamda jipslikning sosial-psixologik nuqtai nazardan tadqiq etish uchun tanlangan metodikalar yordamida olingan miqdoriy natijalarning talqinidan iborat. Asarning nazariy tahlil qismida jahon psixologiyasi fanining yirik namoyandalari ta’limoti va qarashlari izchil ravishda o‘rganilgan, muallif shaxsiy yondashuviga mos jihatlari alohida ta’kidlab o‘tilgan. Ularning nazariyalari bo‘yicha muhim tavsiflar umumlashtirilgan, tizimga keltirilgan. O‘ntaga yaqin metodikalar yordamida o‘tkazilgan tajriba-sinov natijalari kitobning asosiy qismiga joylashtirilgan. Eksperimentga uchta futbol (oliy liga, birinchi liga, havaskor klub) jamoalarining a’zolari tortilgan bo‘lib, turli muhitda, sharoitda faoliyat ko‘rsatayotgan shaxslar o‘rtasidagi jipslikni shakllantiruvchi ob’ektiv va sub’ektiv omillar ochib berilgan. Kitob talabalarga, psixolog, sosiolog mutaxassislarga mo‘ljallangan.

Mazkur monografiyada lizing shartnomasi tushunchasi, uning turlari, rivojlanishining tarixiy jihatlari, milliy hamda xorijiy lizing amaliyoti bilan bog‘liq bo‘lgan muammolar ilmiy-nazariy jihatdan kompleks tarzda tadqiq etilib, lizing munosabatlarini huquqiy tartibga solishga qaratilgan qonun tahlil etilgan va ularni yanada takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslantirilgan takliflar ishlab chiqilgan. Mazkur monogarafiya «Milliy iqtisodiyotni modernizasiyalash va erkinlashtirish sharoitida lizing to‘g‘risidagi qonunchilikni takomillashtirish muammolari» mavzusidagi A2-FQ-0-12085 A2-05-raqamli grant loyihasi doirasida tayyorlangan.

Prezidentimiz Islom Karimovning «Yuksak ma'naviyat - yengilmas kuch» kitobi asosida qayta ishlangan va to'ldirilgan ushbu darslikda ma'naviyat asoslari fanining maqsad va vazifalari, yosh avlodni milliy va umumbashariy qadriyatlar ruhida zamonaviy tafakkur hamda dunyoqarash egalari etib tarbiyalashdagi ahamiyati, ma'naviyatning inson hayotidagi beqiyos o'rni va ta'siri, ma'naviy meros va qadriyatlar, din va ma'naviyat, islom dini ta'limotida barkamol inson masalasi; jamiyatning siyosiy hayoti, ma'naviyat, mafkura va ma'rifat - shaxs ma'naviyatining asosiy mezonlari ekanligi; oila ma'naviyati, mahalla, shaxs ma'naviyatining nafosat bilan munosabati, marosimlarning ma'naviy tarbiyadagi ahamiyati va Markaziy Osiyo xalqlari ma'naviyati yoritilgan.

Ушбу ўқув кўлланмада табиатшунослик йўналишидаги фанлар, хусусан, физика, астрономия, астрофизика, кимё, биология, экология фанлари ва қадим фалсафий дунёқарашдаги ҳозирги замон ўзгаришлари ва уларнинг тавсифлари баён этилган. Замонавий табиатшунослик учун предметликдан муаммолик йўналишига ўтиш хослиги, маълум йирик назарий ёки амалий муаммо илгари сурилиши муносабати билан билишнинг янги соҳалари пайдо бўлганлиги тушунчалари ўрганилади. Бундан ташқари, қўлланмада кейинги йилларда қўлга киритилган ҳозирги замон фундаментал физикасининг бир хил бўлмаган интерпретация натижалари, физик параметрларнинг катталикларига берилган ҳар хил баҳоларнинг қатор моделлари ёритиб берилган. Ҳозирги замоннинг экологик муаммолари, инсон соғлиги, экологик инқирозлар, энтропиянинг ўсиши, очик термодинамик система, космик цикллар, коинот билан инсон бир бутун эканлиги ҳақида ҳам мулоҳазалар юритилади. Мазкур ўқув қўлланма миллий истиқлол ғояси ва маънавият асослари, филология, психология, мусиқа йўналиши талабалари учун мўлжалланган.

Mazkur o‘quv qo‘llanma mashinasozlik, qurilish, san’at, pedagogika kollejlarida o‘qiyotgan o‘quvchilar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, unda chizmachilik ish qurollaridan foydalanish, ishga sozlash, geometrik yasashlar, chiziq turlari, shriftlar, o‘lcham qo‘yish, aylanalarni teng bo‘laklarga bo‘lish, tutashmalarning teхnikada ishlatilishi, sirkul va lekalo egri chiziqlarini chizish, chizma geometiya elementlari, aksonometrik proyeksiyalar, qirqimlar, ajraladigan va ajralmaydigan birikmalar, rezbali birikmalar, sхemalar, teхnikada juda muhim rol o‘ynaydigan yig‘ish chizmalarini bajarish tartibi va barcha mavzularini mustahkamlash

Ushbu o'quv qo'llanma yengil sanoat kasb-hunar kolleji o'quvchilari uchun mo'ljallangan bo'lib, unda tikuv buyumlarining assortimenti haqida umumiy ma'lumotlar, tikuv buyumlari ishlab chiqarishning texnologik jarayonlari bosqichlari, tikuv buyumlari detallarini ip bilan, yelimlab va payvandlab biriktirish usullari, tikuv buyum detallariga namlab-isitib ishlov berish, ustki kiyim uzellariga ishlov berish texnologiyalari yoritilgan. Bunda ishlab chiqarish jarayonlarini mexanizatsiyalash va avtomatlashtirishni hisobga olib, ishlov berishning ilg'or usullarini qo'llash, zamonaviy uskunalardan foydalanish nazarda tutilgan. O'quv qo'llanmadan ishlab chiqarishdagi ishchilarni o'qitishda ham foydalansa bo'ladi.

Авестонинг илк матнлари - гаталар Зардушт номибилан боғлиқ бўлиб, тил жиҳатидан жуда ҳам мураккаб. Унда ифодаланган ҳар бир калом алоҳида мантиқий урғу олган бўлиб, ғоявий жиҳатдан кенг қамровлилиги васўзларнинг кўпмаънолилиги (полисемантик) билан ҳам ўқилиши, ҳам тушунилиши жиҳатдан илмий-лингвистик билимларга суянишни талаб этади. Авестошуносликда мўътабар манба саналувчи Карл Фредрих Гельднернинг «Avesta: the sacred books of the Parsis»номли китоби мазкур таржимага асосқилиб олинган.

Ushbu kitob o‘rta asrning yirik mutafakkiri, mashhur alloma Abu Nasr Forobiyning falsafiy merosini o‘rganishga bag‘ishlangan. Unda faylasufning borliq, bilish haqidagi qarashlari, uning mantiqiy, ijtimoiy-siyosiy va axloqiy g‘oyalari tahlil qilingan va uning keyingi davrda yashab ijod etgan Sharq mutafakkirlariga ta’siri ko‘rsatib berilgan, shuningdek, risolada olimning asarlaridan parchalar keltirilgan. Kitob Sharq xalqlarining ma’naviy merosi bilan qiziquvchi keng o‘quvchilar ommasi uchun mo‘ljallangan.

O‘quv qo‘llanmada xalqaro aeroportlar va aerodromlarning yerusti jihozlariga xizmat ko‘rsatish va yerusti jihozlarini ishlatish, o‘rnatish va sozlashga oid barcha texnik ma’lumotlar nazariy jihatdan batafsil yoritilgan. Ushbu o‘quv qo‘llanma aeroportning yerusti xizmati jihozlarini ishlatish va ta’mirlash texnik mexanik mutaxassislarini tayyorlovchi kasb-hunar kollejlari talabalari uchun o‘quv qo‘llanma sifatida tavsiya etilgan.

Ushbu o‘quv qo‘llanma aeroportning yerusti xizmati jihozlarini ishlatish va ta’mirlash texnik mexanik mutaxassislarini tayyorlovchi kasb-hunar kollejlari talabalari uchun o‘quv qo‘llanma sifatida tavsiya etildi. Mazkur o‘quv qo‘llanmada xalqaro aeroportlar va aerodromlarning yerusti xizmati maxsus transport vositalari va mashinalarini ishlatish, sozlash va texnik xizmat ko‘rsatish uchun zarur bo‘lgan texnik ma’lumotlar nazariy jihatdan batafsil yoritib berilgan.

Boshqa hammualliflar: S.Nazarova Ushbu o‘quv qo‘llanma tibbiyot kollejlarining 3720301-“Tibbiy profilaktika ishi feldsheri” yo‘nalishi bo‘yicha ta’lim oluvchi o‘quvchilariga mo‘ljallangan bo‘lib, analitik kimyoning nazariy asoslari, sifat va miqdoriy analizni o‘z ichiga oladi. Nazariy asoslari bo‘limida o‘quvchilarga laboratoriya mashg‘ulotlari va amaliy ishlarni bajarish uchun kerak bo‘lgan nazariy bilimlar yoritib berilgan. Sifat analizi bo‘limida kationlar va anionlarning asosiy sifat reaksiyalari, kationlar va anionlar aralashmalarining analizlari hamda sifat reaksiyalarining tibbiyotdagi o‘rni va ahamiyati ochib berilgan. Miqdoriy analiz bo‘limida esa tibbiy profilaktikada ishlatiladigan analiz usullari: gravimetrik, titrimetrik va fizikaviy, fizik-kimyoviy usullari va ularning mohiyati, laboratoriya ishlarining mazmuni va bajarish tartibi keltirilgan. Misollar yechib ko‘rsatilgan. Shuningdek, miqdoriy analizning tibbiyotdagi o‘rni, qo‘llanilish sohalari va ahamiyati haqida ma’lumotlar keltirilgan. Har bir bobning oxirida o‘quvchilar bilimini mustahkamlash uchun savollar berilgan.

Mazkur o‘quv qo‘llanma asalarichilik fermer xo‘jaliklarini tashkil etish va yuritish haqida bo‘lib, unda asalarilarni boqish, asalarilar oilasini ko‘paytirish hamda ulardan turli asalarichilik mahsulotlarini ishlab chiqarish samaradorligini oshirish usullari bayon etilgan. Ushbu o‘quv qo‘llanma kasb-hunar kollejlari o‘quvchilari, oliy o‘quv yurti talabalari, shuningdek, soha mutaxassislari hamda havaskor asalarichilarga mo‘ljallangan.

Ushbu o‘quv qo‘llanma axborot-kutubxona muassasalarida axborotkutubxona texnologiyalarini ishlatilish va ulardan foydalanish to‘g‘risida bo‘lib, unda axborot-kutubxona texnologiyasi fanining maqsadi va vazifalari, axborot-kutubxonalarda qo‘llaniladigan texnologiyalarning tasnifi, axborot bilan ishlash, kommunikatsiya va telekommunikatsiya aloqa vositalari, transport-texnika vositalari, hujjatlarni saqlash va qidirish texnologiyalari kabi mavzularning mazmun va mohiyati ochib berilgan. O‘quv qo‘llanma kasb-hunar kollejlarining axborot-kutubxona yo‘nalishida tahsil olayotgan o‘quvchilarga hamda ushbu soha mutaxassislarga mo‘ljallangan.

Boshqa hammualliflar: T.M.Mamajanov O‘quv qo‘llanmada binolarni ichimlik suvi, issiq suv bilan ta’minlash tizimlari, binolarning ichki oqova suv tarmoqlari, sovutish, shamollatish tizimlari, binolarni gaz bilan ta’minlash tarmoqlari va issiqlik ta’minoti tizimiga o‘rnatiladigan muhandislik jihozlari haqida ma’lumotlar berilgan. Shuningdek, issiqlik tashuvchi, suv o‘tkazuvchi, oqova suv quvurlari va tizimlarida foydalaniladigan materiallar, sarfni o‘lchovchi hisoblagichlar tasnifii hamda turlari haqida ma’lumotlar keltirilgan. Mazkur o‘quv qo‘llanma kasb-hunar kollejlari o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan.

Китоб бизнес бошлаш учун 202 лойиҳани ўз ичига олган. Китобда ушбу лойиҳалар мураккаб бўлмаган ҳолда ҳар бир ёшдаги ўқувчи учун тушунарли тақдим килинган.

Ushbu o‘quv qo‘llanma kasb-hunar kollejlarida pedagogika yo‘nalishidagi mutaxassislar tayyorlash uchun 2012-yildagi dastur asosida tuzildi. Qo‘llanma umumiy psixologiya va yosh davrlari psixologiyasi bo‘limlaridan iborat bo‘lib, har bir bo‘lim bo‘yicha ma’ruzalar jadvallar asosida to‘liq ochib berulgan. Bundan tashqari o‘quvchilar bilimini tekshirish uchun test variantlari, o‘quvchilarga mustaqil ishlar va bolaning psixik xususiyatlarini aniqlovchi psixologik testlar ham berilgan.

Boshqa hammualliflar: B.A.Abdurahmonov Ushbu darslikda yarimo‘tkazgichli asboblaraning asosiy xossalari, yarimo‘tkazgich diodlarning fizikaviy asoslari va ularning tavsiflari keltirilgan. Shuningdek, yarimo‘tkazgichli rezistorlar, tranzistorlar va tiristorlar haqida ma`lumotlar berilgan va diodli, triodli, tetrodli va pentodli lampalar to‘g‘risidagi materiallar, fotodiodlar, fotorezistorlar, fototranzistorlar va fototiristorlarning fizikaviy asoslari va tavsiflari to‘g‘risida ma`lumotlar hamda gibrid va yarimo‘tkazgichli mikrosxemalar haqida materiallar keltirlgan. Mazkur darslik texnika yo‘nalishi bo‘yicha ixtisoslashgan kasb-hunar kollejlari o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan. shuningdek, texnik yo‘nalishdagi o‘quv muassasalari o‘qituvchilari ham foydalanishlari mumkin.

Mazkur risolada ijtimoiy-ma’naviy meros va demokratiyaning dialektik jihatdan bog‘liqligi tadqiq etiladi, Sharqona demok ra ti yaning immanent xususiyatlari hind-buddaviylik, konfusiylik va islom orqali ochib beriladi. Risola ilmiy xodimlar va demokratik rivojlanish masalalari bilan qiziquvchi kitobxonlarga mo‘ljallangan.

Boshqa hammualliflar: J.Sh.Jo‘rayev Ushbu o‘quv qo‘llanmada kompyuterning asosiy va yordamchi qurilmalari, ularning vazifalari, mantiqiy ishlash strukturalari hamda kompyuter tizimlariga xizmat ko‘rsatish haqida ma’lumotlar berilgan. O‘quv qo‘llanma kasb-hunar kollejlari, akademik litsey o‘quvchilari hamda kompyuter texnologiyalari bilan qiziquvchilar uchun mo‘ljallangan.

Ushbu qo‘llanma badiiy san’at kollejlari talabalari uchun amaliy yordam sifatida tayyorlandi. Unda gazlamalarni badiiy bezash — sovuq batik, issiq batik va erkin naqsh, tugunli bo‘yash, oqartirish usullari keng yoritilgan. Teatr kostumlarini tayyorlashda qimmatbaho materiallarga taqlid qilish texnologiyasi batafsil bayon etilgan. Mazkur qo‘llanma o‘zbek tilidagi birinchi qo‘llanma bo‘lganligi sababli shu soha mutaxassislari uchun birdek faydalidir.

Ushbu o‘quv qo‘llаnmа mаzkur fаnning o‘quv dаsturi аsоsidа tuzilgаn bo‘lib, u «Kоnchilik ishi» vа «Mеtаllurgiya» yo‘nаlishi bo‘yichа tа’lim оlаyotgаn kоllеj tаlаbаlаri uchun mo‘ljаllаngаn. Qo‘llаnmаdаn kоnchilikkа оid hаmmа mutахаssisliklаrdа o‘qiydigаn vа rаngli-qоrа mеtаllаr mеtаllurgiyasi mutахаssisligi bo‘yicha tahsil olayotgan tаlаbаlаr hаm fоydаlаnishlаri mumkin.

«Mehnat o‘qitish metodikasi» o‘quv qo‘llanmasida fanning mazmuni, boshqa fanlar bilan bog‘liqligi, maqsad va vazifalari, dars va unga qo‘yiladigan talablar, ta’limni tashkil etish, ta’lim-tarbiya ishini shakl va metodlarini o‘tkazish talablari: og‘zaki bayon qilish metodi, instruktaj metodlari, mustaqil ishlar, ekskursiya tashkil qilish metodlari: kino, muammoli vazifalar, mehnat ta’limi bo‘yicha sinfdan tashqari mashg‘ulot, ta’limning noan’anaviy shakllari kabi bo‘lim va mavzular keng va batafsil yoritilgan. Dars jarayonida o‘quvchilar bajarishlari lozim bo‘lgan topshiriqlar va dars ishlanmalaridan namunalar ham kiritilgan. Shuningdek, o‘quv qo‘llanmadan bolalar madaniyat markazlari, to‘garak rahbarlari ham shu sohada qiziqqan keng kitobxonlar ommasi foydalanishlari mumkin.

“Neft mahsulotlarining olinishi, ishlatilishi va sifatini tahlili” fanidan tayyorlangan ushbu o‘quv qo‘llanmada neft va neftdan olinadigan yonilg‘i, moylash materiallari, maxsus suyuqliklarining kimyoviy tarkibi, olinishi, yonilg‘i va moylash materiallarining asosiy xossalarini aniqlash va tahlil qilish usullari hamda shu xossalarning avtomobil ishlash sharoitiga qarab o‘zgarishi ularning asosiy markalari shuningdek, bu materiallardan texnikada oqilona foydalanish va me’yorlash haqida ma’lumotlar mujassamlangan. O‘quv qo‘llanma talabalarga avtomobil ishlash jarayonida yonilg‘i, moylash materiallari va maxsus suyuqliklarning sifatini aniqlash va ishlatilishini o‘rganish, shu bilan birga, yonilg‘i va moylash materiallarini tejashga, ulardan ratsional foydalanishga va ularni qo‘llash vaqtida tashqi muhitga ta’sirini bilib olishlarida yordam beradi.

Har bir xalqning o‘ziga xos ma’naviyati, tafakkur tarzi va falsafasi borligi isbot talab qilmaydigan haqiqatdir. Mustaqillik tufayli asl falsafaning umuminsoniy tushuncha va tamoyillari, qonun va kategoriyalari bilan birga, bobolarimiz yaratgan boy ma’naviy meros, xalqimizning dunyoqarashi va falsafasi bilan bog‘liq mavzularni chuqur tadqiq qilish imkoni ochildi. Ammo «Avesto» zamonlaridan hozirgi davrgacha uzoq tarixiy yo‘lni bosib o‘tgan o‘zbek falsafasining shakllanishi va takomil bosqichlariga bag‘ishlangan asarlar va izlanishlar ko‘p emas. Shu bilan birga, «o‘zbek falsafasi» tushunchasi, uning o‘ziga xos jihatlari va namoyon bo‘lish xususiyatlari, tarixiy va ma’naviy asoslari, zamonaviy mavzu va dolzarb masalalari bilan bog‘liq ma’lumotlarni tizimli o‘rganish zarurati ham muhim ahamiyat kasb etmoqda...

ҚИРҚ ҚИЗ, ХОНАТЛАС THE AMAZON WARRIORS OF KIRK KIZ, THE SILK OF KINGS СМЕЛЫЕ ВОИНЫ КИРК КИЗ, КОРОЛЕВСКИЙ ШЕЛК

Boshqa hammualliflar: G.A.Shaxmurova Mazkur darslik anatomiya va fi ziologiya fanining tekshirish usullari, tayanch – harakar a’zolari, sistemasi, getoroxraniya va akseleratsiya, qon va qon analizi a’zolari, nafas olish a’zolari, ovqar hazm qilish a’zolarining tuzilishi va funksiyalari, vitaminlar, nerv sistemasi sezgi a’zolari haqida ma’lumotlar batafsil yoritib berilgan. Ushbu darslik kasb-hunar kollejlari talabalari uchun mo‘ljallangan.

Qo‘llanmada er va xotinlar oilaviy hayoti, ularning o‘zaro mosligi va mutanosibligini, yigit va qizlarning oilaviy hayotga tayyorligini o‘rganadigan hamda shaxsni o‘zini-o‘zi bilishi uchun zarur bo‘lgan psixologik metodikalar to‘plangan. Ushbu risoladan psixologiya bo‘yicha ta’lim olayotgan talabalar, ilmiy-tadqiqotchilar hamda o‘zini bilishga va anglashga qiziqqan har bir shaxs foydalanishi mumkin.

Ushbu o‘quv qo‘llanma 12 ta bobdan iborat bo‘lib, payvand birikmalarning defektoskopiyasi (defektoskopiya asoslari) fani bo‘yicha namunaviy dasturi bo‘yicha tayyorlangan. Unda payvand birikmalar uchun nazorat operatsiyalarini bajarish usullari, nazorat qilish apparatlarining tuzilishi va ishlashi haqida ma’lumotlar berilgan. Ushbu o‘quv qo‘llanma texnika yo‘nalishida mutaxassislar tayyorlovchi kasb-hunar kollejlari o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan.

Qurilish materiallari tarmog‘ida xarajatlar hisobi va nazoratining o‘ziga xos xususiyatlari bo‘lib, bu xususiyatlar harajatlar hisobiga bevosita ta’sir etadi. Ushbu monografiya buxgalteriya hisobining milliy standartlari va talablar asosida hamda bu sohada mavjud muammolarni hisobga olgan holda yaratilgan bo‘lib, uning asosiy maqsadi tadbirkorlik sub’ektlariga uslubiy yordam berishdir.

Chiroyli, yoqimli tasvirlangan devoriy rasmlar va yurtimizning tarixiy shaxslari, oddiy mehnatkashlari, go‘zal tabiat va obidalar aks ettirilgan badiiy asarlar taniqli rassom monumentalist mo‘yqalamiga mansub bo‘lib, tinimsiz ijodiy izlanish yo‘lidan borayotgan Rustam Hudoyberganovga taalluqlidir. Shuningdek, ko‘p yillik pedagog ustoz etishtirgan shogirdlari milliy tasviriy san’atimiz rivojiga o‘z hissasini qo‘shib kelmoqdalar. Tasviriy san’at dargohida ijod qilib, ko‘pgina asarlar yaratishdan tashqari o‘quv yurtlari uchun yaratgan: «Rangshunoslik», «Rangshunoslik asoslari», «Tasviriy san’atda rang», «Vitraj», «Kompozisiya», «Chizmatasvir kabi darslik va qo‘llanmalar muallifidir. Qo‘lingizdagi kitobda rassomning ana shu katta davrni o‘z ichiga olgan ijodiy faoliyati xaqida hikoya qilinadi.

Ushbu o‘quv qo‘llаnmаdа O‘zbеkistоndа ish yuritish sоhаsi vа kоtibiyat ishi bo‘yichа muhim mа’lumоtlаr jаmlаngаn. Xususаn, dаvlаt tаshkilоtlаri, muаssаsаlаri vа kоrxоnаlаri rаhbаrlаrining shаxsiy yordаmchilаri, ya’ni sеkrеtаr-rеfеrеnt ishini tаshkil etish mаsаlаsigа аlоhidа e’tibоr qаrаtilgаn. Shuningdеk, mаzkur o‘quv qo‘llаnmаdа dаvlаt tаshkilоtlаri, muаssаsаlаri vа kоrxоnаlаridа ish yuritishni bоshqаrish, ish yuritish tili vа uslubi, zаruriy hujjаtlаr turlаri, ulаrni to‘g‘ri tuzish, rаsmiylаshtirish, hujjаtlаr ijrоsini nаzоrаt qilish kаbi mаsаlаlаrgа оid mа’lumоtlаr mаjmuyi jаmlаngаn.

Kitobchada shaxsning ichki dunyosidagi o‘zi anglamagan, ong ostida yotgan xolatlarni diagnostika qiladigan metodikalar to‘plangan. Yig‘ilgan testlardan kattalar va bolalarni diagnostika qilishda foydalanish mumkin. Ushbu testlar shaxsni o‘z-o‘zini bilishiga va o‘zini-o‘zi anglashiga yordam beradi. Ushbu risolada to‘plangan testlardan psixologiya sohasida o‘qiyotgan talabalar, amaliyotchi psixologlar o‘z faoliyatlarida keng foydalanishlari va har bir qiziqqan odam o‘zini tahlil qilishda qo‘llanishi mumkin.

Tavsiya etilayotgan ushbu lug‘at jismoniy tarbiya instituti hamda respublikamiz universitetlarining jismoniy tarbiya fakultetlari talabalariga mo‘ljallangan bo‘lib, undan magistratura talabalari, mazkur sport turi mutaxassislari, murabbiylar ham samarali foydalanishlari mumkin.

Sport hakamligi o‘quv qo‘llanmasi jismoniy tarbiya dasturi talablariga mos ravishda kasb-hunar kollejlari uchun tayyorlangan. Ushbu o‘quv qo‘llanma jismoniy tarbiya mutaxassislari tayyorlovchi kasb-hunar kol lejlari uchun mo‘ljallangan bo‘lib, unda sport o‘yinlari tarixi, sport o‘yinlari texnikasi va taktikasi, sport o‘yinlari bo‘yicha musobaqa nizomini tuzish, musobaqa turlarini anglatish, hakamlik qilish va uni kuzatish, tahlil qilish hamda hakamlarning vazifalari haqida ma’lumotlar berilgan.

O‘quv qo‘llanma kasb-hunar kollejlarining o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan bo‘lib, undan shuningdek , “Qishloq xo‘jaligi mashina va jihozlarini ishlatish va texnik xizmat ko‘rsatish”, “Elektr tarmoqlari va jihozlarini ishlatish” yo‘nalishlari bo‘yicha ta’lim olayotgan o‘quvchilar va oliy o‘quv yurtlari bakalavr yo‘nalishi talabalari ham foydalanishlari mumkin.

Mazkur monografiyada iqtisodiy kategoriya − “investisiya” tushunchasi bo‘yicha nazariy yondashuvlarni umumlashtirish asosida mualliflik yondashuvi ishlab chiqilib, uning mintaqa iqtisodiyotidagi roli va ishlab chiqarish rivojiga ta’siri aniqlangan, tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishga investisiya jalb qilishda mintaqaviy jihatlarning nazariy-uslubiy asoslarini tadqiq etish orqali iqtisodiyotning mezo darajasida bu soxani taraqqiy ettirish va investisiya bilan ta’minlashning o‘ziga xos xususiyatlari bayon etilgan. Ushbu monografiya iqtisodiyot yo‘nalishidagi oliy o‘quv yurtlari va ilmiy tadqiqot muassasalarining ilmiy xodimlari, tadqiqotchi va mutaxassislari, professor-o‘qituvchilari, talabalari, tadbirkorlar hamda sohani mustaqil o‘rganish niyatidagi kitobxonlar uchun mo‘ljallangan.

O‘quv qo‘llanma 32521900-Axborot tizimlari va texnologiyalari yo‘nalishi, 3521904- Komp’yuter va komp’yuter tarmoqlarini ta’mirlash va sozlash kasbhunar kollejlari talabalariga «Tarmoqlarni rejalashtirish va qurish» fanidan mo‘ljallangan bo‘lib unda: komp‘yuter tarmoqlar topologiyasi, aloqa muhiti, paketlar, protokollar va axborot almashinuvini boshqarish usullari, tarmoq arxitektura bosqichlari, standart mahalliy tarmoqlar, hamda tarmoq uskuna va qurilmalari, ularni rejalashtirish va qurish haqida to‘liq ma’lumotlar berilgan.

Mazkur she’rlar to‘plamida to‘g‘rilik, adolat va xaqiqat haqidagi mulohazalarni o‘zida mujassamlashtirgan she’rlar keltirilgan. Insonning kundalik hayoti bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan qoidalarni ma’lum darajada tartibga solishga hamda ularni muayyan tarzda umumlashtirishga harakat qilingan. To‘plamda samimiylik, to‘g‘rilik, kamtarlik, sezgirlik, mehr-muhabbat, to‘y, oila, ayollarni e’zozlash, onalarni avaylash, ota-ona ma’suliyati kabi masalalar she’riy usulda mazmunli, ta’sirchan va qiziqarli tarzda yoritilgan. Muallif Ibrohimjon Otajonovning yaxshilik va yomonlik, iymon va iymonsizlik, oqillik va johillik mavzuida yozgan she’rlari insonni daf’atan sergak torttiradi. O‘z umr yo‘liga teranroq nazar tashlashga, nuqson – kamchiliklarini tuzatishga urinishga va oxir – oqibat haqiqat va ko‘ngil poklash ishiga kamarbasta bo‘lishga undaydi. Mazkur to‘plam keng kitobxonlar ommasiga mo‘ljallangan.

Qo‘lingizdagi ushbu kitobda shoir Turob Niyozning bir necha yillar mobaynida yozilgan 1011 ta to‘rtligi jamlangan. Bu to‘rtliklar turli mavzularda bitilgan bo‘lib, ularda vatan, xalq, mustaqillik va ona tilimizning hayotimizda tutgan o‘rni, ahamiyati ohorli misralar orqali aks ettiriladi. Do‘stlik, vatanparvarlik, saxiylik va mehmondo‘stlik singari qadriyatlar ulug‘lanadi. Shuningdek, muhabbat, yaxshilik va ezgulikning boqiyligi, yomonlikning esa umri qisqaligi ta’kidlanadi. O‘ylaymizki, Turob Niyozning bu yangi she’riy guldastasi ham siz aziz kitobxonlarni xursand qiladi.

Ushbu o‘quv qo‘llanmada xarita va atlaslarga badiiy bezak berish, shrift va fonlarga rang berish, rangli va soya-nur asosida relyefni jihozlash, xaritalarni nashrga tayyorlashda zamonaviy kompyuter texnologiyalarni qo‘llash hamda chop etishda xaritalarni rasmiylashtirish va nashrga tayyorlashga oid ma’lumotlar berilgan. O‘quv qo‘llanma kasb-hunar kollejlarining geodeziya va kartografiya yo‘nalishi bo‘yicha ta’lim olayotgan o‘quvchilar uchun mo‘ljallangan.

O‘quv qo‘llanmada gorizontal, qiya va vertikal lahimlarni qazib o‘tish usullari va uskunalari; burg‘ilash-portlatish ishlarini olib borish qoidalari; doimiy va vaqtincha o‘rnatiladigan mustahkamlagich turlari va ularni o‘rnatish usullari; burg‘ilash va portlatish hamda mustahkamlash pasporti; lahimni shamollatish vaqti va usullari; stvollarni o‘tish va jihozlash ishlari; lahimlarga kabеl va quvurlarni o‘rnatish va mahkamlash usullari; lahim o‘tishda signal va aloqalardan foydalanish qoidalari haqida ma’lumotlar berilgan. Ushbu o‘quv qo‘llanma kasb-hunar kollejlari o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan.

Рисола муаллифнинг ҳаёт тажрибаси ҳамда доно улфатлар суҳбати, радио-телевизор ўгитлари, бадиий асарларда ёритилган муаммоларнинг фалсафий ечимлари асосида ёлғизликда қалам тебратиб битилган ён дафтаридаги доно сўзлар мажмуасидан иборат.

O‘rta maxsus o‘quv yurtlari uchun mo‘ljallangan mazkur o‘quv qo‘llanmada yoritish rejissurasining maqsadi, teatr, televideniya va kino ishlab chiqarishda yorug‘lik uskunalari yordamida sifatli tasvirga olish va ommaga uzatish, yoritish bo‘yicha rejissorning roli, yoritish uskunalarini o‘rnatish singari masalalarga to‘xtalindi. Yoritish rejissurasida yoritish uskunalarini o‘rnatish vazifa bo‘libgina qolmay, yoritish texnika asoslari va yoritish manbalari va uskunalarini bilish zarur bo‘ladi. Bu bilimlar yoritish rejissurasida yoritish uskunalaridan to‘g‘ri va professional darajada foydalanishga ko‘maklashadi.

Ushbu o‘quv qo‘llanmada O‘rta Osiyo, Kavkaz orti respublikalari hamda ularga chegaradosh hududlarda tarqalgan zaharli hayvonlar haqida, shuningdek, quruqlikda va suvda yashaydigan zaharli umurtqasizlarning o‘ta muhim vakillari to‘g‘risida ma’lumotlar keltiriladi. Zaharli hayvonlar ekologiyasi, ularni qo‘riqlash hamda ular organizmi ishlab chiqaradigan zaharlardan oqilona foydalanish haqida hikoya qilinadi. Zahar toksinlarining kimiyoviy tarkibi, ta’sir etish mexanizmi hamda gazanda chaqqan odamlarga birinchi yordam ko‘rsatish tadbirlari haqida, shuningdek, ilonlardan invivo radioaktiv zahar olish hamda uni hayvon organizmida taqsimlanishi haqida qiziqarli ma’ lumotlar keltiriladi. Kitob oliy o‘quv yurtlari biologiya fakulteti talabalariga mo‘ljallangan.

В монографии исследуются этико-философские проблемы феномена героизма, раскрываются значение национальной идеи в патриотическом воспитании молодежи. Монография предназначена для философов, научных работников и педагогов.

«Arxitektura ashyoshunosligi» fani o‘rta maxsus kasb-hunar kollejlari va akademik litseylardagi arxitektura, dizayn, pardozlovchi mutaxassisliklar yo‘nalishida ta’lim olayotgan talabalar uchun yaratilgan birinchi darslikdir. Kitobda o‘quvchilarni pardozbop qurilish ashyolarini tanlashda va ishlatilishida ularning rangiga, tuzilishiga va fakturalariga qarab qo‘llash usullari, ishlab chiqarish texnologiyasi, xossalariga doir ma’lumotlar o‘quv dasturiga ko‘ra qisqa mazmunda yoritilgan. Shuningdek, darslikda Arxitektura yo‘nalishida ishlatilayotgan zamonaviy qurilish ashyolari va kelajakda istiqbolli nanotexnologiyani qo‘llab, sifatli pardozbop ashyolar olish to‘g‘risida ham qisqa tushunchalar berilgan. Ushbu kitob Arxitektura, dizayn sohasida ta’lim olayotgan o‘rta maxsus ta’lim muassasalari o‘quvchilari uchun darslik sifatida tavsiya etilgan hamda koshinkor, pardoz beruvchi, duradgor, tabiiy rangli toshlarga ishlov beruvchilar ham foydalanishlari mumkin.

O'quv qo'llanmada metallarga chilangarlik asboblari yordamida ishlov berish usullari bilan bog'liq bo'lgan bilimlar berilgan.

«Дипломатик маросимлар: протокол ва этикет» ўқув қўлланмаси Ўзбекистон Республикаси Президент хузуридаги Давлат ва жамият қурилиши академияси тингловчилари учун мўлжалланган мавзуларни ўз ичига олиб, унда мазкур фаннинг вужудга келиши, моҳияти, ўзига хос меъёрий мезонлари каби масалалар атрофлича қамраб олинган. Дипломатик муносабатларга юртимизда қадимдан амал қилинган бўлса-да, назарий жиҳатдан асосланмаган эди. Шу маънода «Дипломатик маросимлар: протокол ва этикет» фани Ўзбекистонда тўла маънода мустақилликдан сўнг шаклланди. Давлатлар бир-бирларига ўзаро хурматни қандай усул ва шаклда намоён этадилар? Давлат ўз шаъни ва қадрига путур етказмаслиги учун хорижий мамлакатларнинг вакиллари билан қандай муносабатда бўлиши керак? Узоқ тарихга эга бўлган ҳалқаро муносабатлар ва дипломатиянинг доимий амалиётида синалган восита, яъни дипломатик маросимлар шу каби саволларга жавоб беради. «Дипломатик маросимлар: протокол ва этикет» ўқув қўлланмаси раҳбар кадрлар, мутахассислар ва барча қизиқувчиларга мўлжалланган.

Darslik, huquqshunoslar uchun chop etilgan Ekologiya huquqiga doir o‘quv adabiyot lardan farqli ravishda, mavzularni bayon etishda urg‘u yurisprudensiyaning oddiy, lekin bo‘lg‘usi ekologlar uchun yetarli ravishda ma’lum bo‘lmagan jihatlariga e’tibor qaratilgan. U tahliliy va qiyosiy materiallarga boyligi, sohaning kelajak istiqbollari, takomillashayotgan qonunchilik manbalariga sharhlar va taklifl ar, matndagi glossariylar, qaytarish uchun savollar va topshiriqlar hamda rasm-chizmalar bilan boyitilgani, tavsiya etiladigan me’yoriy hujjat va adabiyotlarni tabaqalashgan ravishda berilganligi, ya’ni ta’limning zamonaviy talablarini keng ko‘lamda qo‘llanilganligi bilan ajralib turadi.

Darslikda elektron asboblarning tuzilishi, ishlash prinsipi, xarakteristikalari, funksional imkoniyatlari va ish holatlari keltirilgan. Shu bilan birga darslikda elektron asboblar asosida qurilgan analogli va raqamli qurilmalarning sxemalari, ish prinsi pi va qo‘llanilishi bayon etilgan bo‘lib, u o‘rta maxsus kasb-hunar kollejlarining elektr aloqa, radioaloqa, avtomatika va telemexanika hamda radiotexnika yo‘nalishlari bo‘yicha ta’lim olayotgan talabalar uchun mo‘ljallangan.

Boshqa hammualliflar: А.А.Sotiboldiyev, R.X.Utashyeva

“Hozirgi o‘zbek adabiy tili” o‘quv qo‘llanmasi o‘zbek tili va adabiyoti yo‘nalishi bo‘yicha ta’lim olayotgan abiturient va talabalarga mo‘ljallangan. Qo‘llanma “Hozirgi o‘zbek adabiy tili” kursining “Fonetika”, “Leksikologiya”, “Morfologiya”, “Sintaksis”, “Punktuatsiya”, “Uslubiyat” kabi bo‘limlarni o‘z ichiga olgan. Har bir bo‘limga oid mavzular atrofl icha yoritilgan.

Boshqa hammualliflar: S.S.Mirzayev, N.B.Shamsiddinov O‘quv qo‘llanmada «Informatika va axborot texnologiyalari» fanining nazariy asoslari, axborot texnologiyalarining texnik va dasturiy ta’minoti keltirilgan. O‘quv qo‘llanma «Qishloq va suv xo‘jaligi» bilim sohasining barcha ta’lim yo‘nalishlari talabalari uchun mo‘ljallangan.

Boshqa hammualliflar: G‘.T.Dadayev Mazkur o‘quv qo‘llanmada hozirgi bozor iqtisodiyoti sharoitida ishlab chiqarishni tashkil etish, korxonalarning bozor sharoitidagi huquqiy-tashkiliy tuzilishlari, ularning zamonaviy ishlab chiqarishni qanday tarzda olib borilishi, ishlab chiqarishda kichik biznesni va tadbirkorlik faoliyatini tashkil etish, rejalashtirish, mehnatga haq to‘lash usullari, savdo-sotiqning zamonaviy usullari – marketing, boshqarish psixologiyasi, biznes ma’naviyati kabi muhim davr talabidan kelib chiqadigan iqtisodiy ma’lumotlar berilgan. Shuningdek, maktabdan va sinfdan tashqari to‘garak ishi tashkilotchisining asosiy vazifasi, iqtisodiy tarbiyaning ahamiyati, oila iqtisodining rivojlanish tamoyillari, oilaviy biznes, oila budjeti haqida so‘z yuritilgan. O‘quv qo‘llanma malakali kichik mutaxassis tayyorlaydigan «Maktabdan va sinfdan tashqari tarbiyaviy ishlar» yo‘nalishidagi kollej talabariga mo‘ljallangan bo‘lib, undan o‘rta maxsus, kasb-hunar o‘quv yurtlarining iqtisodiyot sohasi bo‘yicha ta’lim olayotgan talabalari ham foydalanishlari mumkin.

Ushbu o‘quv qo‘llanma iqtisodiyot kolleji va litseylarida ta’lim olayotgan talabalar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, uning asosiy maqsadi qanday qilib bozor iqtisodiyoti sharoitida muvaffaqiyatli ishlab chiqarish faoliyatini olib borish va uning asosiy qonun-qoidalariga asosan ishlab chiqa rishni rivojlantirish maslalarini oydinlashtirishdir. Ya’ni, boshqacha qilib aytganda, bozor iqtisodiyoti qonunlari asosida qanday qilib atrof-muhitdagi hayot bilan uyg‘unlashib yashash va unda muvaffaqiyatli ishlashning asosiy tamoyillari amaliy yo‘nalishlarida atroflicha yoritiladi. O‘quv qo‘llanmada ishlab chiqarish menejmentining nazariy va amaliy muammolari, operatsion tizimining bosqichlari, ishlab chiqarishni loyihalash tirish va tashkillashtirish doirasidagi masalalari, O‘zbekiston Respublikasida bozor munosabatlarining shakllanish sharoitlariga asoslanib, mantiqan izchil bayon etiladi.

Mazkur o‘quv qo‘llanmada soliq tizimi va jismoniy shaxslardan undiriladigan soliqlar, ularni hisoblash tartibi va budjetga to‘lash muddatlari hamda soliqlarning amal qilish xususiyatlari keltirilgan. O‘quv qo‘llanma iqtisodiy yo‘nalishdagi kollej o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan.

Boshqa hammualliflar: L.Muhavvadjonova, H.Haydarova Mualliflar tomonidan o‘rta maxsus va kasb-hunar kollejlari o‘quvchilari uchun tayyorlangan ushbu darslikda kasb etikasi tamoyillari, qoidalari va uning ahamiyati ochib berilgan. Kasb etikasi normalarining fuqarolarga, korxona va tashkilotlarga yordam ko‘rsatish vaqtidagi ahamiyati keng yoritilgan.

Ushbu o‘quv qo‘llanma 5340800 - «Soliqlar va soliqqa tortish» (bakalavriat ta’lim yo‘nalishlari bo‘yicha) bakalavriat yo‘nalishlari talabalari uchun mo‘ljallangan bo‘lib, «Kichik biznes va tadbirkorlikni soliqqa tortish» fanining nazariy va amaliy asoslari statistik ma’lumotlar asosida bayon etilgan. Shuningdek talabalarning mazkur fan bo‘yicha bilimlarini yanada oshirish maqsadida, fanga taalluqli hamda bugungi kunda dolzarb bo‘lgan masalalar ham atroflicha yoritilgan.

Boshqa hammualliflar: D.F.Kabulov, G.U.Аxmedova Ushbu o‘quv qo‘llanma kollеjlarning «kinologiya inspеktori» guruhlari uchun o‘quv dasturi asosida tayyorlangan. Qo‘llanmada xizmat itlarining asosiy turlari, ko‘rinishi, ular organizmining tuzilishi, unksiyalari, gеnеtika va sеlеksiyasi, boqish va ko‘paytirish masalalari to‘g‘risida batafsil ma’lumotlar bеrilgan. Uquv qo‘llanma akadеmik litsеy, kasb-hunar kollеjlari, umumta’lim maktablari va boshqa tashkilotlardagi kinologiya sohasida faoliyat ko‘rsatadigan yosh mutaxassislarga xizmat itlari bilan ishlashda, mavzulariga doir ma’ruza, amaliy mashg‘ulotlar, darslar o‘tkazishda foydalanish uchun tavsiya etiladi. Qo‘llanmadan kinologiya sohasida faoliyat ko‘rsatayotgan mutaxassislar, ta’lim olayotgan o‘quvchilar va kеng kitobxonlar ommasi ham foydalanishlari mumkin.

Temir yo‘l transportida qo‘llaniladigan ko‘p kanalli aloqani tashkillashtirishning dolzarb masalalari tavsiflandi, analog va raqamli uzatish tizimlarining eng asosiy qurilmalari ko‘rib chiqildi. O‘quv qo‘llanma «Temir yoi transportida tezkor texnologik aloqadan foydalanish bo‘yicha ustasi» mutaxassisligi yo‘nalishi bo‘yicha tahsil olayotgan temir yo‘l transporti kollejlarining talabalariga va «Telekommunikatsiya» yo‘nalishi bakalavrlariga moijallangan. KIRISH 1. BOB. AXBOROT UZATISH PRINSIPI Elektr aloqa vositasi yordamida axborot uzatish Ikki tomonlama past chastota kanallarini qurish 2. BOB. KANALLARI CHASTOTA BO‘YICHA AJRATILGAN UZATISH TIZIMLARINI TASHKIL ETISH Kanallari chastota bo‘yicha ajratilgan uzatish tizimida kanal signallarini shakllantirish prinsiplari Kanallarni chastota bo‘yicha ajratiladigan uzatish tizimining tuzilish sxemasi Kanal signallarini shakllantirish Amplitudaviy modulatsiyalangan signallarni uzatish usullari Amplitudaviy modulatsiyalangan signallar uzatilayotganda vujudga keladigan kvadraturaviy buzilishlar Bir yondosh polosali shakllantirish usullari KChA UT kanallari va traktlaridagi buzilishlar BYoP li shakllantirishning filtrlash usuli Chastotani ko‘p marta o‘zgartirish BYoP li shakllantirishning fazalari farq qiladigan usuli Kanallari chastota bo‘yicha ajratilgan uzatish tizimining kanallari va traktlaridagi buzilishlar 3. BOB. KANALLARl VAQT BO‘YICHA AJRATILGAN UZATISH TIZIMLARINI TAShKIL ETISH Kanallari vaqt bo‘yicha ajratilgan uzatish tizimini tashkil etish prinsiplari va uning ishlashining o‘ziga xos xususiyatlari Kanallarni vaqt bo‘yicha ajratilgan uzatish tizimining tuzilish sxemasi Vaqt bo‘yicha ajratilgan uzatish tizimlarini tashkil qilishda impulsli modulatsiya turini tanlab olish Kanallari vaqt bo‘yicha ajratilgan uzalish tizimining kanallari o‘rtasida vujudga keladigan o‘zaro o‘tuvchi ta’sirlar Faza-impulsli modulatsiya asosida tashkil qilingan kanallari vaqt bo‘yicha ajratilgan uzatish tizimining umumiy tuzilish sxemasi 4. BOB. RAQAMLI UZATISH TIZIMLARINI TASHKILQILISH Raqamli uzatish tizirnlaridagi signallarni shakllantirish va uzatishning umumiy prinsiplari Signallarni sath bo‘yicha kvantlash Kvantlangan signallarni kodlash Raqamli uzatish lizimining umumiy tuzilish sxemasi Raqamli uzatish tizimlaridagi sinxronizatsiyalash turlari Raqamli signallarni regeneratsiyalash prinsiplari Raqamli uzatish tizimlarida liniyaviy kodlash Kodlashning farqlari kodlanadigan usullari Raqamli uzatish tizimlari iyerarxiyasi Delta-modulatsiya Impuls-kodli modulatsiya asosida tashkil qilingan raqamli uzatish tizimi iyerarxiyasi Raqamli oqimlarni plezioxron raqamli iyerarxiyada birlashtirish Raqamli oqimlarni sinxron raqamli iyerarxiyada birlashtirish 5. BOB. OPTIK TOLALl UZATISh TIZIMLARINI TASHKIL QILISH ASOSLARI Optik aloqa, uning afzalliklari va qo‘llanish sohalari Optik tolali uzatish tizimining uinumiy tuzilish prinsiplari FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR I BOB. AXBOROT UZATISH PRIINSIPI 1.1. ELEKTR ALOQA VOSITASI YORDAMIDA AXBOROT UZATISH Asosiy tushunchalar va ta’riflar. Shaxsiy munosabatdan jamiyatdagi munosabatgacha, imo-ishoralar, mimikalar, qoyatoshlardagi rasmlar, tovushlar, yorug‘lik (tutun), pochta, vuk hamda yo‘lovchilarni otli aravada tashish orqali va optik semafor yordamida amalga oshiriladigan oddiy bog‘lanishlardan boshlab turli-tuman axborotni saqlash, taqsimlash, ishlov berish, qabul qilish va uzatishni ta’minlovchi ulkan telekommunikatsiya tizimlari va tarmoqlarini yaratishgacha bo‘lgan aloqa vositalarining muttasil va jadal suratda rivojlanishi insoniyat sivilizatsiyasining taraqqivoti hisoblanadi. Axborot so‘zi orqali, u qanday usulda taqdim etilishidan qat’i nazar, voqealar, hodisalar, jarayonlar, tushunchalar hamda dalillar, jismlar va insonlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar majmuyi tushuniladi. Axborot manbayidan iste’molchiga uzatish uchun uning taqdim etilayotgan ko‘rinishi ma’lumot deviladi. Telekommunikatsiva sohasiga muvofiq ma’lumot – bu elektromagnit signallar yordamida elektr aloqa vositalari orqali uzatilayotgan axborot. Telegrammalarning matni, nutq, musiqa, fototelegramma-faks, televizion tasvir, hisoblash mashinalarining chiqishidan olinayotgan ma’lumotlar, teleboshqaruv va telenazorat tizimlaridagi komandalar va boshqa ma’lumotlar misol bo‘la oiadi...

O‘quv qo‘llanmada O‘zbekiston Respublikasi temir yo‘l Ustaviga va temir yo‘l transporti qonunchilik hujjatlariga muvofiq yuk va yo‘lovchilarni tashish bo‘yicha servis xizmatlarini ko‘rsatishda yuk va tijorat ishlari asoslari bayon etilgan. O‘quv qo‘llanma temir yo‘l kollejlarining 3811400 – Servis yo‘nalishining 3811402 – Òemir yo‘l transport vositalariga servis xizmatlar ko‘rsatish bo‘yicha texniklar tayyorlash uchun mo‘ljallangan hamda o‘quv qo‘llanmadan temir yo‘l transportida yuk va tijorat ishlarini tashkil qilish va ekspeditorlik tashkilotlarining mutaxassislari foydalanishi mumkin.

Mazkur ilmiy risolada fuqarolik huquqining shartnomalar tizimida markaziy o‘rinlardan birini egallagan oldi-sotdi shartnomasining ko‘rinishlaridan biri bo‘lgan korxonani sotish shartnomasining tushunchasi va uning o‘ziga xos xususiyatlari tahlil etiladi. Bundan tashqari, risolada korxonani sotish shartnomasining muhim shartlari va uni tuzish tartibi atroflicha yoritib berilgan. Ilmiy risola huquqshunoslik yo‘nalishida ta’lim olayotgan talabalar, magistrantlar va fuqarolik huquqi muammolarini o‘rganuvchilar, sud-huquq amaliyoti xodimlari va shu soha bilan qiziquvchilarga mo‘ljallangan.

Жаҳон ҳикоянавислигининг атоқли намоёндалари сафидан жой олган Япониялик адиблар: Акутагава Рюноскэ, Кавабата Ясунари, Сюгаро Ямамото, Абэ Кобо ҳикояларидан сараланган ушбу мўьжаз китобча XX аср одами, Сиз ва бизга замондош ИНСОНнинг руҳий олами, изтироблари ҳақида. Ҳикоялар мутолааси ўқувчидан ғоятда зукколикни, сабр-тоқатни, нафосатни, юксак мутолаа маданиятини талаб қилади. Ушбу мутолаа Сизга чексиз завқ-шавқ онларини тақдим этади... Янги туркум китоблар муборак бўлсин!.............. 3 Акутагава Рюноске Ўргимчак ипи ............................................................ 7 Бурунбой (новелла) ................................................ 13 Қатралар.................................................................... 26 Ясунари Кавабата Хол............................................................................. 40 Кобо Абэ Қизғиш пилла.......................................................... 55 Сюгоро Ямамото Қуриган дарахт....................................................... 62 Муаллифлар ҳақида маълумотлар...................... 74

Boshqa hammualliflar: D.Nurkeldieva, X.Kalbaeva Ushbu darslikda maxsus pedagogikaning umumiy masalalari, rivojlanishi, intellektida, eshitishida ko‘rishida va nutqida nuqsoni bo‘lgan bolalarning rivojlanish xususiyatlari, maktabgacha ta’lim maxsus muassasalari tizimi, fan metodlari, rivojlanishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning psixologik-pedagogik tavsifi, rivojlanishidagi nuqsonlarning sabablari, rivojlanishda nuqsoni bo‘lgan bolalarni tarbiyalash masalalari yoritiladi.

Boshqa hammualliflar: Z.Djаlolova, M.Hamidova O‘quv qo‘llanmada rivojlanishida nuqsoni bor bolalarning bilish jarayonlari, ruhiy rivojlanishdagi o‘ziga xos xususiyatlarining ilmiy-nazariy asoslari ochib bеrilgan. Qo‘llanma pеdagogika kollеjlari o‘quvchilariga mo‘ljallangan. Maxsus maktabgacha tarbiya muassasalari va maktab-intеrnat logopеdlari, dеfеktologlari, psixologlari ham foydalanishlari mumkin.

Ushbu o‘quv qo‘llanma kommunikatsiya tushunchasi, turlari va unsurlari to‘g‘risidagi mavzularni o‘z ichiga olib, mehmonxonalarda ish jarayonida yuzaga keladigan turli xil vaziyatlarni boshqarish, kommunkatsiya va savdo siyosatini olib borish, axborotni qo‘lga kiritish va qayta ishlash masalalariga bag‘ishlangan.

Ватанимизда замонавий педагогика бевосита миллий уйғониш даври — жадидчилик ҳаракатининг улкан намояндалари Маҳмудхўжа Беҳбудий, Исҳоқхон тўра Ибрат, Мунавварқори Абдурашидхонов, Абдулла Авлоний, Абдурауф Фитрат кабиларнинг фаолияти билан бошланади. Китоб муаллифи мазкур мавзу билан 45 йилдан буён шуғулланиб келади. Фақат Мустақиллик туфайли бу ижодкорлар фаолияти ва меросини атрофлича ўрганиш, Ватан, Миллат манфаатлари нуқтаи назардан баҳолаш бошланди. Ушбу асар жадид педагогикасининг шаклланиш ва ривожланиш жараёнларини тадқиқ этишдаги дастлабки тажрибалардан биридир. Китоб университет ва институтларнинг филология, педагогика, тарих факультетларининг талабалари, аспирант ва тадқиқотчилари учун мўлжалланган.

Sog‘lom avlod, farzandlarimizni har jihatdan yetuk va barkamol insonlar qilib voyaga etkazish, ularga kelajagimiz egalari deb qarash xalq kelajagiga bevosita daxldor masala sifatida istiqlol siyosatining uzviy qismiga aylangani, ham mohiyat e'tibori bilan shu ezgu maqsadiga hizmat qiladi. “Farzandlari sog'lom yurt qudratli bo‘ladi”, - degan edi mamlakatimiz rahbari L A. Karimov.

Baxtiyor Haydarovning nomi respublika matbuotida yaxshi tanish. Uning publisistik maqolalari o‘quvchilar o‘rtasida katta qiziqish uyg‘otib kelmoqda. Uning “O‘zbekchilik” deb nomlangan badiiy-publisistik asari mavzuning dolzarbligi va yuksak badiiy talqini bilan diqqatga sazovor. B.Haydarov ushbu asarda zamonamizning o‘tkir va nozik, alamli va og‘riqli nuqtalariga mahorat ila e’tiborni qaratadiki, bu hol o‘quvchini o‘ylantiradi, fikrlashga undaydi. Shu jihatdan muallifning yuksak mahorati diqqatga sazovordir. Asarning butun mazmun-mohiyati yosh avlodni istiqlol ruhida tarbiyalashga xizmat qilishi – bu kitobning qiymati va ahamiyatini belgilaydi.

В учебнике изложены теоретические и практические основы оперативно-технологической телефонной связи железнодорожного транспорта, рассмотрены принципы построения аналоговых и цифровых сетей ОТТС и работа их основных устройств. Предназначен для мастеров по направлению подготовки: 3521100 – наземные транспортные системы, профессия: 3521111 – мастер по эксплуатации устройств оперативно-технологической телефонной связи железнодорожного транспорта.

Учебник по предмету «Право социального обеспечения» для учащихся средних профессиональных заведений отражает основные вопросы учебной программы по направлению «Право и социальная зашита». Материал учебника изложен на основе новейших законодательных актов и нормативных документов. Учтена специфика деятельности будущего специалиста среднего звена в сфере социального обеспечения и социальной защиты населения. Учебником могут воспользоваться не только учащиеся средних профессиональных заведений, но и юристы, инспектора по кадрам, работающие в сфере народного хозяйства.

Boshqa hammualliflar: F.T.Muhamedov, I.O.Madaminov «Qimmatli qog‘ozlar bozori» fani iqtisodiy fanlarni o‘qitishda yetakchi fanlardan biri hisoblanadi. Ushbu o‘quv o‘llanmada qimmatli qog‘ozlar bozori, uning mohiyati va turlari, funksiyalari, iqtisodiyotdagi roli yoritib berilgan. Shu bilan birga qimmatli qog‘ozlar bozorida faoliyat yurituvchi investitsiya muassasalari, banklar, aksiyadorlik jamiyatlari, fond birjasining mohiyati ham ochib berilgan. Mazkur o‘quv qo‘llanma o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi iqtisodiy yo‘nalishdagi mutaxassisliklar talabalari uchun mo‘ljallangan bo‘lib, undan shu sohada faoliyat yuritayotgan mutaxassislar ham foydalanishlari mumkin.

O'quv qo'llanmada vagonlarning tuzilishi haqida umumiy ma'lumotlar keltirilgan. Izotermik harakat tarkibi tasnifi va rivojlanishining qisqacha tarixi hamda sut, vino va tirik baliq tashish uchun maxsus vagonlar berilgan. Ularning kuzovlari, yurish qismi tormoz va jipslashuv uskunalariga ta'rif berilgan. Refrijirator harakat tarkibini xarakterlovchi sovutish, isitish, ventilatsiyalash asboblari, nazorat uskunalarini avtomatizatsiyasi ma'lumotlari keltirilgan.

O‘quv qo‘llanmada sanoat jihozlarini ta’mirlash paytidagi mehnat gigiyenasi va hayot faoliyati xavfsizligi, detallarga o‘lchamli ishlov berish haqidagi ma’lumotlar yoritilgan. Shunindek, qo‘llanmada chilangarlik ishlov berish texnologiyasida, ta’mirlash ishlab chiqarishlarda qo‘llaniladigan metall kesish dastgohlariga va har xil birikmalarni yig‘ishga keng o‘rin berilgan. Mashinalarni ta’mirlash texnalogiyasining nazariy asoslari, mashina detallarini qayta tiklash usullari va asosiy sanoat jihozlarini turlari haqidagi tushunchalar, standartlashtirish va mahsulot sifatini nazorat qilish masalalari ko‘rib chiqilgan. O‘quv qo‘llanma 3520701 — Texnologik mashina va jihozlarni ta’mirlash va xizmat ko‘rsatish hamda 3520602 — Mashinasozlik tizimlari va dastgoh jihozlarini montaj qilish, sozlash, texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash yo‘nalishlaridagi kasb-hunar kollejlari o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan bo‘lib, undan mashinalarni ta’mirlash va ulardan foydalanish sohasida ishlovchi mutaxassislar ham foydalanishlari mumkin.

O‘quv qo‘llanmada sanoat jihozlarini ta’mirlash paytidagi mehnat gigiyenasi va hayot faoliyati xavfsizligi, detallarga o‘lchamli ishlov berish haqidagi ma’lumotlar yoritilgan. Shunindek, qo‘llanmada chilangarlik ishlov berish texnologiyasida, ta’mirlash ishlab chiqarishlarda qo‘llaniladigan metall kesish dastgohlariga va har xil birikmalarni yig‘ishga keng o‘rin berilgan. Mashinalarni ta’mirlash texnalogiyasining nazariy asoslari, mashina detallarini qayta tiklash usullari va asosiy sanoat jihozlarini turlari haqidagi tushunchalar, standartlashtirish va mahsulot sifatini nazorat qilish masalalari ko‘rib chiqilgan. O‘quv qo‘llanma 3520701 — Texnologik mashina va jihozlarni ta’mirlash va xizmat ko‘rsatish hamda 3520602 — Mashinasozlik tizimlari va dastgoh jihozlarini montaj qilish, sozlash, texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash yo‘nalishlaridagi kasb-hunar kollejlari o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan bo‘lib, undan mashinalarni ta’mirlash va ulardan foydalanish sohasida ishlovchi mutaxassislar ham foydalanishlari mumkin.

Mazkur kitob sosial psixologiya masalalariga bag‘ishlangan bo‘lib, unda psixologiya fanining ushbu sohasida olib borilgan nazariy-eksperimental tadqiqot natijalari tahlil qilingan va umumlashtirilgan. Kitobda shu sohaning maqsadi, vazifalari, ahamiyati, prinsiplari, mexanizmlari, qonuniyatlari, metodologiyasi, fenomenal holatlari to‘g‘risida mulohazalar bildirilgan. Sohaga doir uzoq va yaqin xorij mamlakatlari psixologlarining nazariyalari, yondashuvlari talqin qilingan, o‘ziga xos jihatlari alohida ajratib ko‘rsatilgan. Kitob sakkiz qismdan iborat bo‘lib, unda sosial psixologiyaga kirish, muomala, katta guruhlar to‘g‘risida tushuncha, boshqaruv psixologiyasi, oila psixologiyasi, sosial psixologiyada fenomenal xolatlar, kichik guruhlar psixologiyasi, sosial psixologiyaning tatbiqiy jabhasi yuzasidan fikr, mulohaza bayon qilinadi. Shuningdek, shaxs kamoloti, guruh jipsligini aniqlovchi metodikalar, testlar ierarxik tarzda joylashtirilgan. Kitob psixologlar, sosiologlar, filosoflar va pedagoglarga, shuningdek, talabalarga mo‘ljallangan.

Республикамизда юртимиз равнақи ва келажаги йўлида изчиллик билан олиб борилаётган турли соҳалардаги ислоҳотлар, янгиланишлар жараёни, соғлиқни сақлаш тизимини ҳам четлаб ўтмади. Бу соҳага давлатимиз раҳбарияти томонидан бўлаётган катта эътибор, саломатликни сақлаш тизимида янги дастурларнинг ишлаб чиқилиши ва уларни ҳаётга тадбиқ этилишини таъминламоқда. Шу жараёнда, соғлиқни сақлаш тизимида ташкил этилган тиббиётнинг турли соҳалари республика илмий-амалий марказлари, республика шошилинч тиббий ёрдам кўрсатиш илмий маркази ва унинг вилоятлар, туманлардаги филиаллари, энг муҳими аҳолига бирламчи тиббий ёрдам кўрсатишдек юксак вазифа юклатилган қишлоқ врачлик пунктлари (ҚВП), тез ёрдам шахобчалари ва оилавий поликлиникалар ўз фаолиятларини тинимсиз равишда такомиллаштириб бормоқда. Бу ўринда, аҳоли орасида соғлом турмуш тарзи омилларини тарғиб этиш, уларнинг саломатлигини авайлаб-асраш йўлида ўзларининг ҳам четда турмаслигига эришиш ва тиббиёт соҳасидаги билимларини янада ошириш катта аҳамият касб этади. Ушбу китоб, турмушимизда кўп учрайдиган касалликларга бағишланган бўлиб, уларнинг келиб чиқиши, намоён бўлишидаги белгилар, тарқалиши ёки юқиши сабаблари, касаллик юзага келганда қайси шифокорга мурожаат этиш ва уни аниқлашда қандай текширувлар бажарилиши кераклиги хақида маълумотлар беради. Қўлланма тушунарли, оммабоп ва фойдали бўлиши учун, бўлимлар тузилиши соддалаштирилган, ундаги кўпёқлама ахборотлар, турли нашрларда учрайдиган, халқона табобатда қўлланиладиган маълумотлар билан биргаликда тўпланиб, бир тизимга солинди. Ушбу китоб кенг китобхон оммасига мўлжалланган. Сўз боши ўрнида ЮРАК ВА ҚОН ТОМИР КА САЛЛИКЛАРИ Аригмия Атеросклероз Веналарнинг варикоз кенгайиши Артериал гипертензия Артериал гипотензия Инсульт Миокард инфаркт Юракнинг ишемик касаллиги Лимфостаз (фил оёғи, филоёқлашув) Бод (ревматизм) Юрак етишмовчилиги Стенокардия Тромбофлебит ОВҚАТҲАЗМ ҚИЛИШАЪЗОЛАРИ КАСАЛЛИКЛАРИ Тиш оғриғи Стоматит (оғиз шиллиқ пардасининг яллиғланиши, еликиш) Пародонтоз (тиш тушиши) Ҳиқичоқ Меъда (жиғилдон) қайнаши Эзофагит Гастрит Ошқозон яраси Метеоризм (қорин дамланиши ва қаппайиши) Лактаза етишмовчилиги Целиакия Энтерит Дисбактериоз (дисбиоз) Ич кетиши Ич қотиши Ичакларнинг тутилиб қолиши Аппендицит (кўричак) Колит (қуланж) Геморрой (бавосил) Грижа (чурра) Ўт тоши касаллиги Холецистит Жигар циррози (қотиши) Панкреотит Перитонит (қорин пардасининг яллиғланиши) АСАБ ТИЗИМИ КАСАЛЛИКЛАРИ Уйқусизлик Бош оғриғи Бош айланиши Невралгия Неврит Энурез МОДДАЛАР АЛМАШИНУВИ ВА ЭНДОКРИН АЪЗОЛАР КАСАЛЛИКЛАРИ Анемия Гипертиреоз Гипотиреоз Бўқоқ Озиб кетиш Семириш Ниқриз (подагра) Рахит (мечкай) Кандли диабет ТАЯЧ-ҲАРАКАТ АППАРАТИ КАСАЛЛИКЛАРИ Артритлар ва артрозлар Бурсит Остеохондроз Остеопороз Яссиоёқлик Товон пихи БУЙРАК ВА СИЙДИК ЧИҚАРУВЧИ ЙЎЛЛАР КАСАЛЛИКЛАРИ Гломерулонефрит Пиелонефрит Буйрак тоши касаллиги Уретрит Цистит ҚУЛОҚ, ТОМОҚ ВА БУРУН АЪЗОЛАРИ КАСАЛЛИКЛАРИ Аденоидлар Ангина Бронхит Бронхиал астма (зиқнафас) Гайморит Дудуқлик Ларингит Ринит (тумов) Отит (қулоқ яллиғланиши) Пневмония (зотилжам) Синусит Эшитиш қобилиятининг пасайиши Фарингит Хуррак КЎЗ КАСАЛЛИКЛАРИ Кўз доғи Блефарит (шилпиғлик Узоқни яхши кўрмаслик Глаукома Яқинни яхши кўрмаслик касаллиги Катаракта Конъюнктивит Кўриш қобилиятининг пасайиши Говмичча (тирсак) АЁЛЛАР КАСАЛЛИКЛАРИ Аднексит Вульвовагинит Климакс Мастит Мастопатия «Ой кўришолди» синдроми Бачадон фибромиомаси Цервицит ЮҚУМЛИ КА САЛЛИКЛАР Кутуриш Ботулизм Бруцеллез Сувчечак Битлиқилик Гижжа Гепатит (сариқ) Герпес Грипп Дизентерия (ич кетиши) Дифтерия Кўкйўтал (кўксов) Қизамиқ Қизилча Малярия (безгак) Менингит ЎРВИ Эпидемик паротит (тепки) Сибирь яраси — куйдирги Скарлатина (қизилча касаллиги) Сил Вабо Ўлат ТЕРИ ВА ТАНОСИЛ КАСАЛЛИКЛАРИ Сўгал Сепкил Витилиго (пес) Соч тўкилиши Сўзак (гонорея) Дерматит Нейродермит Тирноқ касалликлари Хасмол (панариций) Псориаз (пўстлоқли темиртки) Хол, нор Сарамас яллиғланиши (рожистое восполение) Себорея (қасмоқ) Заҳм (сифилис) Трихоманиаз Ҳуснбузарлар (бужамалар) — угри Чипқон Қичима Чилли яра (экзема) ЭРКАКЛАР КАСАЛЛИКЛАРИ Простата безининг аденомаси Балнопостит Жинсий заифлик (импотенция) . Орхоэпидидимит Простатит Фимоз (жинсий олат бошининг яллиғланиши) БОШҚА КАСАЛЛИКЛАР ВА ОҒРИҚЛИ ҲОЛАТЛАР Алкоголизм Аллергия Бепуштлик Сариқлик Никотинга мубталолик Қариш Чарчоқ САЛЛОМАТЛИК ДАРАЖАСИНИНГ АСОСИЙ КЎРСАТКИЧЛАРИ ВА УЛАРНИ ЯХШИЛАШ Тинч ҳолатда юрак уришининг тезлиги Артерия босими Ҳаётий кўрсаткич Бўй - оғирлик индекси Жисмоний машғулотлар билан шуғулланиш стажи Умумий чидамлилик Кучнинг чидамлилиги Чаққонлик, тезлик-кучлилик ва бошқа сифатлар Организм иммун тизими ишининг самарадорлиги Сурункали касаллик борлиги Биологик ёшни баҳолаш Қон таркибига қараб ташхис қўйиш Сийдик таҳлилига қараб ташхис қўйиш Оёқдаги қадоқларга қараб ташхис қўйиш Тирноқларга қараб ташхис қўйиш Бошқа белгиларга қараб ташхис қўйиш Экология ва саломатлик Экологияни булғатувчиларга қарши кураш Қуёш радиацияси Турмуш шароитида нурланиш Майда тўлқинли печка, индукцион плита ва биопарли духовка Турмушимиздаги техника воситалари Уяли телефонлар Компьютер Болалар ва компьютер Телевизор Овқатланиш экологияси Сурункали чарчаш синдроми Эҳтиёт бўлинг! Адабиётлар рўйхати 1-Илова Тана бўйи ва вазнига мувофиқ тана вазни индекслари 2-Илова Лаборатория ва асбобий нормативлар 3-Илова Озиқ-овқат маҳсулотлари ва таомларнинг гликемик индекслари (ГИ) ГЕПАТИТ (САРИҚ) Гепатит — жигарнинг ўткир ва сурункали шамоллаш касаллиги. Ўткир гепатитни вируслар, ичак касалликларининг бошқа қўзғатувчилари, заҳарли моддалар, оқ қурбақасалла ёки бужур замбуруғлар келтириб чиқариши мумкин. Баъзан радиацион заҳарланиш, алкоголь истеъмол қилиш ва бошқа сабаблар оқибатида ривожланади. Чунки жигарнинг ўткир ва сурункали касалланишининг сабаби вирусдир. Ўткир вирусли гепатитни турли вируслар келтириб чиқаради. Вирусли гепатитнинг А, В, С, Д, Е ва О лари мавжуд. • А ва Е гепатит билан (эпидемик гепатит) вирус билан зарарланган сув ёки озиқ-овқат маҳсулотларини истеъмол қилганда ва касал одам билан муносабатда бўлгандан кейин шахсий гигиена қоидасига риоя қилинмаганда касалланади. Тўғри, ўз вақтида бошланган муолажада касаллик деярли беиз йўқолиб кетади, айни вақтда В ва айниқса С вирусдан келиб чиққан гепатитлар кўпинча сурункалига ўтиб қолиб, жигар цир-розига олиб келади. • В,С,Д ва О (зардобли) гепатит билан касалланган қоннинг озгина миқдори соғлом одам қонига тушиб қолганда — жароҳатланган тери шиллиқ пардалар орқали заҳарланадилар (тиббий уколлар, жинсий алоқа ва ҳоказо). • Энг кўп учрайдиганлари А, В ва С гепатитларидир. Сурункали гепатитлар — яллиғланиш дистрофик тусдаги жигар касаллиги бўлиб, 6 ойдан кўпроққа чўзилади. Энг кўп учрайдигани ўткир вирусли В ва С гепатитлар, ўтнинг турғунлашиб қолиши, гоҳ-гоҳ — алкоголгизм, кимёвий ва тиббий дорилар (хлороформ, қўрғошин бирикмалари, триниторатолуол, Атофан, Аминазин, Изониазид, Метилдопа ва ҳоказо билан заҳарланишлар, сурункали юқумли касалликлар сил, бруцеллёз ва ҳоказолар) сабабли юзага келади. • А ўткир вирусли гепатитда инкубацион (яширин) давр 15 дан 45 кунгача, В ва С гепатитда — 6 ой ва ундан ортиққа чўзилади. Инкубацион даврдан кейин сариқолди (1—2 ҳафта), сўнг сариқ, ундан кейин эса бошқа ҳодисалар ва соғайиш даври келади. БЕЛГИЛАРИ Сариқолди даври • Аксар ҳолларда гриппга ўхшаш шаклда бўлади, ҳарорат кўтарилади, бош оғрийди, бўғимлар қақшайди, йўтал тутиб, бурун оқади. • Кам ҳолларда гепатитнинг ичак шакли учрайди, айни вақтда иссиқ кўтарилиб, кўнгил айнийди, қайт келади, ич кетади ва ўнг қобирға ости тортиб оғрийди. Сариқ даври • Пешоб тобора тўқ тус олаверади (аччиқ дамланган чойга ўхшаб), нажас эса рангини йўқотади (оқ ёки сариқ лойга ўхшаш). • Тери ва кўз оқи сариқ рангга бўялади. • Тана ҳарорати мўътадиллик даражасигача пасаяди. • Умумий аҳвол анча ёмонлашади. • Кўнгил айниш, иштаҳа йўқлиги, кескин ҳолсизлик безовта қилади. • Бурундан қон кетиши, тери остига қон қуйилиши мумкин, тери қичишади, кўплаб беморлар қаттиқ тажанг бўлиб қолади, уйқуси қочади. Сариқ даври яхши деганда икки ҳафтагача чўзилиши мумкин, аммо 1—1,5 ойгача ҳам давом этиши кузатилади. Ҳозирги вақтда гепатитнинг сариқсиз шакли тез-тез учрайдиган бўлиб қолди. Қолдиқли ҳодисалар 2—3 ҳафтадан бир неча ойгача чўзилиши мумкин. Тўла соғайиш бирданига бошланмайди: аввал кайфият яхшиланади, кейин қоннинг биокимёвий кўрсаткичлари ўз ҳолига келади, жигар фаолияти сал кейинроқ тикланади. Гоҳо ўткир гепатитнинг оғир шакллари сурункасига, кейин эса жигар циррозига ўтиб кетади. Жигар етишмовчилиги ривожланиши мумкин. Сурункали гепатитда муттасил симиллаган оғриқ сезилади, ёки ўнг қобирға ости зилдай бўлади, жигар бир зайлда катталашиб боради. Иштаҳа одатда суст, кекириш безовта қилади, кўнгил беҳузур бўлади, ёққа тоқати бўлмайди, алкоголь ёқмайди, қорин шишиб, қулдирайди, умумий ҳолсизлик, кўп терлаш қийнайди. Оз-моз сариқ бўлади, тери қичишади ва аҳён-аҳёнда ҳарорат озгина кўтарилади. Шифокорга қачон мурожаат қилиш керак? Гепатитнинг дастлабки аломатларидаёқ шифокорга мурожаат қилиш керак, чунки бу касалликнинг энг енгил шакли ҳам асоратга олиб келиши ва сурункали шаклга ўтиши мумкин. Гепатит юқумли касаллик, шу боис зудлик билан шифокорни уйга чақириш мақсадга мувофиқ.

Mazkur o‘quv qo‘llanmada pоyеzdlаr hаrаkаtini bоshqаrish uchun tеmir yo‘ldа qo‘llаnilаdigаn strеlkа vа svеtоfоrlаrni bоshqаrаdigаn vа nаzоrаt qilаdigаn tеlеmеxаnik tizimlаrning tuzilish аsоslаri bаyon etilgаn. Tеlеmеxаnikа аppаrаturаsining funksiоnаl tugunlаri sxеmаlаridа qo‘llаnаdigаn elеmеntlаrning tа’rifi bеrilgаn. «O‘zbеkistоn tеmir yo‘llаri» kоmpаniyasining tеmir yo‘llаridа ishlаtilаdigаn tizimlаrning qisqаchа tаvsiflаri bayon etilgan. Ushbu o‘quv qo‘llаnmа tеmir yo‘l trаnspоrti kоllеjlаri vа instituti tаlаbаlаri uchun mo‘ljаllаngаn bo‘liob, undаn signаlizаtsiya vа аlоqа distаnsiya xоdimlаri hаm fоydаlаnishlari mumkin.

Boshka soavtorlar: S.A.Abdullaev Mazkur monografiya «Er monitoringini yuritish uslubi» asosida institutning «Sho‘r tuproqlar genezisi va meliorasiyasi bo‘limi» tomonidan bajarilgan bo‘lib, unda Sirdaryo viloyatining sug‘oriladigan erlari tuproq-meliorativ holatini tavsiflovchi ma’lumotlar keltirilgan, dastlabki manba sifatida kelgusidagi monitoring tadqiqotlari uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Monografiya qishloq va suv xo‘jaligi mutaxassislari, tuproqshunoslar, agroximiklar, melioratorlar, kollej talabalari, bakalavr va magistrlar hamda ilmiy izlanuvchilar uchun mo‘ljallangan.

Qo‘llanma asosan ikki qismdan tashkil topgan bo‘lib, birinchi qismida vagonlar haqida umumiy ma’lumotlar, ularning g‘ildirak juftlari va buksalari, telejkalari va vagonosti generatorlari yuritmalari, avtostsepka uskunalari tuzilishiga ta’riflar berilgan. Yuk vagonlari, izotermik vagonlar hamda yo‘lovchi vagonlari haqida ma’lumotlar keltirilgan. Qo‘llanmaning ikkinchi qismi konteynerlar, ularning vazifasi, turlari, tuzilishiga doir ma’lumotlarga bag‘ishlangan. O‘quv qo‘llanma sifatida temir yo‘l transporti kollejining «Servisi» mutaxassisligi bo‘yicha «Temir yo‘l transporti vositalariga servisli xizmat ko‘rsatish bo‘yicha texnik» kasbiga o‘qitilayotgan o‘quvchilar hamda yosh mutaxassislar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, shuningdek vagon qurish zavodi va deposi ishchi-xodimlari, vagon tekshiruvchilari, chilangarlar, vagon kuzatuvchilari hamda vagonlardan foydalanish va ularning ta’miri bilan bog‘liq temir yo‘lchilarga amaliy qo‘llanma sifatida foydali bo‘lishi mumkin.

Буюк Шайх Хожа Аҳрор Валий ким бўлганлар?! Мана, беш юз йилдан зиёд вақтдан бери у киши ҳақида афсонавий-илоҳий ҳикоят-ривоятлар кўпайса кўпаядики, камаймайди. Шўро даврида дурусгина қаламкашлар ҳам калтабин атеизмнинг худбин манфаатларидан келиб чиқиб, ул зоти шарифни қоралаб улгурдилар". Бугун Ҳазрат Алишер Навоий ибораси билан айтганда, бу уфқлар ичра тоқ пири ҳақида аста-секин бўлса ҳам муҳим аниқ сўзлар айтилмоқда. Мавзу бирхш-икки камтарин олимларимизиииг изланишлар доирасидан чиқиб, халқимиз эътиборига тушмоқда. Омои Матжоннинг ушбу “Халоскор руҳ“ қиссаси ҳам шакл, ҳам мазмун жиҳатдан янгилик, шайхга бағишланган дастлабки бадиий асарлардандир.

Брошюрада цесаркаларни келиб чиқиши, турлари, табиатда яшаш жойи, биологик хусусиятлари, ташқи кўриниши, маҳсулотларининг сифатлари ёритиб берилган. Шу билан бирга хонакилаштирилган цесаркалар ва уларнинг замонавий зотлари, маҳсулдорлиги, уларни парваришлаш, насл олиш, тухумини бостириш ёки инкубация қилиш, томорқада ва саноат услубида боқиш, гўштга боқиш услубларига қараб бир неча рацион турлари тавсия этилган.

Ushbu o‘quv qo‘llanmada yengil atletika sportining vujudga kelishi, O‘zbekistonda rivojining qisqacha tarixi, yoshlar bilan yengil atletika mashg‘ulotlarini tashkil qilishning ayrim xususiyatlari, yengil atletika turlarining texnikasi asoslari, ularga o‘rgatish metodlari, mashq qilish xususiyatlari, mashg‘ulot joylari, jihozlanishi, kiyim-boshlar, O‘zbekiston, Osiyo, Jahon rekordlari va boshqa ilovalar berilgan. O‘quv qo‘llanma o‘rta maxsus kasb-hunar kollejlarining 3141901 «Jismoniy tarbiya va bolalar sporti» yo‘nalishining 3141901 «Jismoniy tarbiya va bolalar sporti» mutaxassisligi talabalari, barcha mutaxassislar va yengil atletika ixlosmandlariga mo‘ljallangan.

Mazkur o‘quv qo‘llanma «Yonilg‘i quyish shahobchalarida servis xizmat ko‘rsatishni tashkil etish» fani bo‘yicha yonilg‘i quyish shahobchalariga xizmat ko‘rsatish yo‘nalishidagi kasb-hunar kollejlari o‘quvchilari uchun namunaviy dastur asosida tayyorlangan. Qo‘llanmada avtomobill, traktor va qishloq xo‘jalik mashinalariga yonilg‘i quyish shahobchalarida texnik xizmat ko‘rsatish, ishlatish va uskunalarni ta’mirllash yoritilgan. Ushbu o‘quv qo‘llanmadan yonilg‘i quyish shahobchalariga xizmat ko‘rsatish yo‘nalishidagi kasb-hunar kollejlari o‘quvchilari, avtomobill, traktor va qishloq xo‘jalik mashinalariga yonilg‘i quyish shahobchalari texnik xizmat ko‘rsatiuvchi, ishlatuvchilari va uskunalarni ta’mirlovchilari ham foydalanishlari mumkin.

Monografiyada mamlakatimiz iqtisodiyotining strategik ahamiyatga ega bo‘lgan tarmoqlaridan biri – yoqilg‘i-energetika korxonalarini soliqqa tortish mexanizmini takomillashtirishga oid masalalar ko‘rib chiqilgan bo‘lib, unda yoqilg‘i-energetika korxonalarining mamlakat iqtisodiyotida tutgan o‘rni, ular taraqqiyotiga xos bo‘lgan asosiy tendensiyalar; yoqilg‘i-energetika korxonalarini soliqqa tortish mexanizmi, uning tarkibiy qismlari va elementlari; yoqilg‘i-energetika korxonalarini soliqqa tortishning xorijiy mexanizmlari; yoqilg‘i-energetika korxonalari tomonidan byudjetga to‘lanadigan soliqlar tarkibi, tarkibiy tuzilmasi va ularga xos bo‘lgan o‘zgarishlar; yoqilg‘i-energetika korxonalari faoliyatining moliyaviy natijalariga byudjetga to‘lanadigan soliqlarning ta’siri; yoqilg‘i-energetika korxonalarini soliqqa tortish mexanizmini takomillashtirishning zamonaviy yo‘nalishlari o‘z aksini topgan. Monografiya iqtisodiyot yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalar, magistrlar, aspirantlar, professor-o‘qituvchilar, mamlakatning moliya-byudjet-soliq va yoqilg‘i-energetika tizimlarida faoliyat ko‘rsatayotgan mutaxassislarga mo‘ljallangan.

Boshqa hammualliflar: M.Shoyusupova “Yoshlar tashkilotlari va ular bilan ishlash metodikasi” nomli о‘quv qo‘llanmada O‘zbekistonda “Kamolot” YoIH hamda “Kamalak” bolalar tashkilotining faoliyati, tashkiliy tuzilmasi haqida ma’lumotlar berilgan. Shuningdek, yetakchida boshqaruv ko‘nikmalarini shakllantirish, yetakchilik faoliyatining ish xususiyatlari, yetakchi faoliyatini rejalashtirish masalalari qamrab olingan.

Boshqa hammualliflar: A.N.Xamidov Mazkur kitob 3521100 - «Yer usti transport tizimlari» yo‘nalishining 3521113 - «Temiryo‘l kontakt tarmog‘ini va tortuvchi podstansiyalarni ta’mirlàsh va texnik ekspluatatsiya qilish» mutaxasisligi bo‘yicha kollejlar uchun darslik sifatida yozilgàn. Kitobda temiryo‘llari kontakt tarmog‘i, elektr uzatish yo‘llari va elektr podstansiyalarda atmosfera va kommutatsiya o‘takuchlanishlar, undan himoyalash usullari va apparatlari, yuqori kuchlanishli izolatorlar va ularning profilaktik sinash usullari hamdà sinov kuchlanish generatorlari, elektr mashina va transformatorlarning izolatsiyasi, yuqori kuchlanishni o‘lchash apparatlari ham texnika xavfsizligi va ekologiya yoritilgan.

В учебнике нашли свое отражение вопросы отдельных видов обязательств (закрепленные в Гражданском кодексе договора), обязательства, возникающие вследствие причинения вреда и иные внедоговорные обязательства, права интеллектуальной собственности, а также наследственного права. Учебник предназначен для учащихся юридических средних специальных (профессиональных) учебных заведений.

В учебном пособии показаны место и роль логистики, которые положены в основу современной логистической организации перевозок грузов на железнодорожном транспорте.

Другие соавторы: Р.Ю.Турсунходжаева В учебном пособии изложены правила перевозок грузов в соответствии с Уставом железной дороги и законодательством о железнодорожном транспорте. Учебное пособие предназначено для направления подготовки 3521100 – Наземные транспортные системы по профессии 3521109 – Электромеханик по техническому обслуживанию, ремонту и эксплуатации вагонов, холодильного оборудования и установок кондиционирования воздуха на железнодорожном транспорте, а также слушателей Дорожного центра повышения квалификации, подготовки и переподготовки кадров.

В учебнике изложены термодинамические основы машинного охлаждения, свойства и характеристики хладагентов, используемых в парокомпрессионных холодильных машинах, термодинамический анализ работы различных типов холодильных машин. Рассмотрено устройство и принцип работы холодильных машин рефрижераторного подвижного состава и установок кондиционирования воздуха пассажирских вагонов, правила эксплуатации и технического обслуживания этих холодильных машин.

Учебник предназначен для учащихся средних специальных учебных заведений, где в учебную программу включен курс «Трудовое право». Книга также может быть полезна юристам-практикам, широкому кругу читателей, которые интересуются вопросами трудового законодательства Республики Узбекистан.

Рассмотрены вопросы элекроакустики, работа электроакустических рпеоброзователей, конструксии телефонных аппаратов, приминяемых на железнодорожном транспорте, и их схемы, распространение, запис и воспроизведение звука. Учебное пособие предназначено для учащихся профессиональных колледжей железнодорожного транспорта и связи.

Rossiya Federatsiyasi Oliy va o‘rta maxsus ta‘lim vazirligi tomonidan «Aerodromlar qurish» mutaxassisligi bo‘yicha ta‘lim oluvchi oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun darslik sifatida chop etilgan. Darslikda havo kemalarini uchirishda ekspluatatsiya qilish asoslari bayon etilgan: uchirish ishlarini tashkil etish, uchishni ta‘minlash va bajarish, havodagi harakatni boshqarish, aerodromlarga belgi qo‘yish (markirovka), aerodromlar texnik ekspluatatsiyasining nazariy asoslari, jumladan: ekspluatatsiya tizimining tuzilmasi, ekspluatatsiya talablari, aerodrom inshootlarining ishonchliligi va ishlash qobiliyati, havo kemalarining aerodrom qoplamalariga ta‘siri va ularning tabiiy-iqlimiy ish sharoitlari. Aerodromlarni yoz va qish oylarida ekpluatasiya qilish masalalari, qoplamalarning texnik holatini tashxis qilish usullari, vositalari va ularning ishlash qobiliyatini baholash, aerodrom inshootlari va uskunalarini ta‘mirlash va ularni tutish, gidroaerodromlar va muz aerodromlarini ekspluatatsiya qilish masalalari batafsil bayon etilgan.

Mazkur darslikda farmatsevtika instituti talabalari uchun anorganik kimyoning nazariy asoslari berilgan. Talabalarga qulay boiishi maqsadida awal kimyoning qonunlari, reaksiyalarning energetikasi, tezligi, eritmalar to‘g‘risidagi taiimot, atom va molekula tuzilishi hamda elementlar kimyosi yoritilib, bu maiumotlar talabalarga o'qiladigan ma’ruzalarga mos kelishi, mavzuga tegishli nazariy savollar va masalalarni mustaqil ishlash uchun kerakli nazariy asoslar ham keltirilgan.

Darslikda avtomobillarning elektr va elektron jihozlarining tuzilishi, ishlash prinsipi, nazariyasi va tavsifnomalari keltirilgan. Ayniqsa zamonaviy avtomobillarga o'rnatilayotgan elektr jihozlarning yangi avlodi, kompakt va kontaktsiz generatorlar, «xizmat ko'rsatilmaydigan» akkumulatorlar, ichki reduktorli va doimiy magnitlardan uyg'otiladigan startyorlar, energiya to'planishi boshqariladigan va mikroprotsessorli o't oldirish tizimlari, gomofokal va elliptik faralar, ksenoni lampalarning tuzilishi va ishlashining o'ziga xos tomonlarini yoritishga katta e'tibor berilgan.

Ushbu Darslik fakultetlararo guruhlarning I-II-III kurs talabalariga mo'ljallangan. Darslik fonetik, grammatik va leksik materiallarni o'z ichiga oladi. Darslikda she'rlar, boshqotirmalar, maqollar va tezaytishlar o'rin olgan. Darslikda nemischa, ruscha va o'zbekcha lug'at berilgan.

Шоир Омон Матжоннинг ушбу китобига тарихимиздаги буюк сиймолардан бири Шайх Нажмиддин Кубро ҳақидаги асари, Шунингдек, "Дравахоним" қиссаси, янги шеърлари киритилган.

O'quv qo'llanma umumiy fizika kursidagi elektromagnitizm bo'limini yoritadi.

Ushbu qo’llanma test savollaridan iborat bo’lib, barcha abituriyentlarga mo’ljallangan. To’plam savollari ona tili va adabiyot faniga oid. Test savollari maktab va litsey darsliklari asosida tuzilgan. Qo’llanma barcha o’quvchilarga maktab va litsey darsliklarini puxta o’zlashtirishga yordam beradi.

Ushbu to‘plamga tilshunoslik fanining «Fonetika», «Leksikologiya», «Morfemika», «Morfologiya», «Sintaksis», «Punktuatsiya» va boshqa bo‘limlariga oid test savollari kiritilgan. Test savollari o‘quv dasturiga mos bo‘lib, barcha talaba va abiturientlar uchun mo‘ljallangan. O‘quvchilar test savollarini ishlash orqali «Hozirgi o‘zbek adabiy tili»dan olgan bilimlarini yanada mustahkamlab, boyitadilar. «Hozirgi o‘zbek adabiy tilidan testlar to‘plami» barcha bilimga chanqoq o‘quvchilarimizning hozirjavob, ziyrak bo‘lishlariga xizmat qiladi.

Boshqa hammualliflar: Э.И.Баситханова, М.С.Тураханова «Katta tibbiyot o‘quv lug‘ati» hozirgi zamon tibbiyotida qo‘llaniladigan 10 000 atrofidagi klinik terminlar va tibbiy tushunchalarni o‘z ichiga qamrab olgan. U umumiy amaliyot vrachlari, farmasevtlar, tarjimonlar, tibbiyot muassasalari xodimlari hamda tibbiyot institutlari va kollejlari o‘qituvchilari, talabalari uchun terminlar mohiyatini ruscha va lotin yozuviga asoslangan yangi o‘zbek alifbosida o‘zlashtirishda bebaho yordam ko‘rsatadi. Lug‘atda asosiy klinik terminlar va tibbiy tushunchalar bilan bir qatorda anatomiya, fiziologiya, xirurgiya, tibbiy psixologiya, psixoterapiya, stomatologiya, biokimyo, farmakologiya, psixiatriya, hamshiralik ishi hamda sog‘liqni saqlash muassasalari va boshqa jabhalarda keng qo‘llaniladigan yangi atamalar ham o‘rin olgan. Lug‘atdagi ruscha — baynalmilal klinik terminlarning izohi ruscha, o‘zbekcha-kirill va lotin yozuviga asoslangan yangi o‘zbek alifbosida berilgan bo‘lib u barcha vrachlar, bakalavrlar, magistrlar, o‘qituvchi va talabalarga qulaylik tug‘diradi. Taqdim etilayotgan lug‘atning anatomiyaga oid terminlari 2009- yilda nashr qilingan «Tibbiy terminlar ensiklopedik lug‘ati» ga asoslangan holda tayyorlangan. O‘ylaymizki, ushbu noyob lug‘at orqali nafaqat tibbiyot xodimlari balki tibbiyotga qiziqqan keng omma ham «yaqin maslahatgo‘y» va foydali kitobga ega bo‘ladi.

Uslibu o‘quv qollanmada kichik biznes va tadbirkorlikning mohiyati, iqtisodiyotda tutgan o'rni, tadbirkorlikning turlari va shakllari, xorijiy mamlakatlarda hamda O'zbekistonda kichik biznes va tadbirkorlikning rivojlanishi, kichik biznes va tadbirkorlik faoliyatini tashkil etish, rejalash- tirish, tahlil etish, boshqarish, kichik biznes va tadbirkorlik sub'ektlariga xizmat ko‘rsatuvchi bozor infratuzilmalari, kichik biznes va tadbikorlik sub'ektlarining moliyaviy faoliyati, kredit bilan ta'minlash shakllari, kichik biznes va tadbirkorlik subyektlarining eksport salohiyatini baholash, 0‘zbekistonda kichik biznes va tadbirkorlikni rivojlantirish istiqbollari bayon etilgan. Siiuningdek, jahon iqtisodiyotining globallashuvi natijasida zamonaviy iqtisodiyjarayonlarning innovasion yo‘na!tirilganligi sharoitida kichik biznes sub'ektlarining innovasion faoliyatini rivojlantirish, mazkur faoliyatni davlat tomonidan qo'llab-quvvatlash tizimi samaradorligini oshirish, respublikamizda kichik biznes sub'ektlarining innovasion faoliyati boshqaruv mexanizmini takomillashtirish va uning samaradorligini oshirish masalalari ham o‘rin olgan. I- bob. KICHIK BIZNES VA TADBIRKORLIKNING MOHIYATI VA MAZMUNI 1.1. Kichik biznes va tadbirkorlik tushunchalari, ularning mohiyati va mazmuni............................................................................. 7 1.2. Kichik biznes va tadbirkorlik faoliyatining iqtisodiy, ijtimoiy va huquqiy asoslari................................................................... 19 1.3. Kicliik biznes va tadbirkorlik muhiti hamda unga ta’sir etuvchi omillar................................................................................ 23 1.4. Kichik biznes va tadbirkorlikning iqtisodiyotda tutgan o‘rni......... 31 1.5. 0‘zbekistonda kichik biznes va tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish yo'nalishlari...................................................................... 38 Qisqa xulosalar.......................................................................................... 50 II- bob. KICHIK BIZNES VA TADBIRKORLIK FAOLIYATINING TURLARI VA SHAKLIARI 2.1. Tadbirkorlik faoliyatining turlari............................................................ 53 2.2. Tadbirkorlik faoliyatining shakllari....................................................... 70 Qisqa xulosalar............................................................................................ 79 III- bob. KICHIK BIZNES VA TADBIRKORLIK FAOLIYATINI TASHKIL ETISH VA BOSHQARISH 3.1. Kichik biznes va tadbirkorlik korxonalarini tashkil etish va davlat ro‘yxatidan o‘tkazish tartibi..................................................... 81 3.2. Kichik biznes va tadbirkorlik korxonalariga lisenziya berish tartibi................................................................................................. 87 3.3. Kichik biznes va tadbirkorlik faoliyatini boshqarishning maqsadi va vazifalari.................................................................................. 89 3.4. Kichik biznes va tadbirkorlik korxonalari boshqaruvining tashkiliy tuzilmalari ................................................................................... 90 3.5. Kichik biznes va tadbirkorlikda rahbarning boshqamv uslubi.......... 97 Qisqa xulosalar............................................................................................ 97 4.1. Kichik biznes va tadbirkorlik faoliyatida marketingning ahamiyati.................................................................................................... 100 4.2. Tadbirkorlik faoliyatida bozor segmentasiyasining mohiyati vaahamiyati................................................................................................ 104 4.3. Marketing tadqiqotlarining maqsadi va vazifalari............................ 109 4.4. Kichik biznes va tadbirkorlik faoliyati uchun marketing dasturini ishlab chiqish............................................................................ 112 Qisqa xulosalar......................................................................................... 116 V- bob. KICHIK BIZNES VA TADBIRKORLIK FAOLIYATINI REJALASHTIRISH 5.1. Biznes reja, uning ahamiyati, mohiyati va mazntuni.................... 118 5.2. Yangi korxonani boshqarish................................................................. 126 5.3. Kichik korxonalarfaoliyatini iqtisodiy tahlil qilish asoslari............ 131 Qisqa xulosalar.......................................................................................... 137 Vl-bob. KICHIK BIZNES VA TADBIRKORLIK SUB'EKTLARIGA XIZMAT KO‘RSATUVCHI BOZOR INFRATUZILMALARI 6.1. Infratuzilma tushunchasining mohiyati va mazmuni....................... 140 6.2. Kichik biznes va tadbirkorlikni rivojlantirishda banklaming roli......................................................................................... 144 6.3. Kichik biznes va tadbirkorlik subyektlarini soliqqa tortish, ulardan olinadigan soliq turlari va soliq imtiyozlar............................ 152 6.4. Kichik biznes va tadbirkorlik subyektlarida audit va auditorlik taftishini o‘tkazish................................................................................... 158 Qisqa xulosalar.......................................................................................... 162 Vll-bob. KICHIK BIZNES VA TADBIRKORLIK SUB'EKTLARIDA ISHLAB CHIQARISH XARAJATLARI VA MAHSULOT TANNARXI TAHLILI 7.1. Ishlab chiqarish xarajatlarining mohiyati, tarkibi 8.1. Kichik biznes va tadbirkorlikning moliyaviy faoliyatini ifodalovchi ko‘rsatkichlar........................................................................ 175 8.2. Kredit stavkasini aniqlash...................................................................... 178 8.3. Kichik biznes va tadbirkorlik faoliyatining iqtisodiy samaradorligi............................................................................................. 180 8.4. Samaradorlikni baholovchi ko‘rsatkichlar.......................................... 192 8.5. Samaradorlikni oshirishning asosiy yo‘nalishlari.............................. 194 Qisqa xulosalar.......................................................................................... 194 IX- bob. TADBIRKORLIK ETIKASI VA MADANIYATI 9.1. Tadbirkor rahbar etikasi......................................................................... 197 9.2. Tadbirkor madaniyati............................................................................. 200 9.3. Tadbirkor rahbar faoliyatining ruhiy-psixologik xususiyatlari............................................................................................... 206 Qisqa xulosalar.......................................................................................... 214 X- bob. KICHIK BIZNES VA TADBIRKORLIK SUB'EKTLARINING EKSPORT SALOIIIYATINl BAIIOLASII 10.1. Kichik biznes va tadbirkorlik subyektlarining eksport salohiyati va eksportchi korxonalarning davlat tomonidan Xl-bob. O'ZBEKISTONDA KICHIK BIZNES VA TADBIRKORLIKNI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI 11.1. 0‘zbekistonda ilg‘or ilm-fan yutuqlari va innovatsion texnologiyalarga asoslangan kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirish istiqbollari 224 11.2. Aholi bandligini samarali ta'minlash va farovonligini yuksaltirishning muhim omili sifatida oilaviy biznesni rivojlantirish istiqbollari 232 11.3. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning iqtisodiyot tarmoklarida rivojlantirish masalalari................................................. 249 Qisqa xulosalar....................................................................................... 252 Izohli lug'atlar.............. .... .................................................................................. 255 Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati.................................................................. 271

Ushbu kitobda kompyuter turlari va qurilmalari, Windows XP operasion tizimi haqidagi umumiy ma’lumotlar hamda Microsoft Office dasturlari guruhiga kiruvchi MS Word, MS Excel va MS PowerPoint dasturlarida ishlash amaliyoti va Microsoft Office dasturlarida yordam olish jarayoni bayon etilgan. Kitob barcha kompyuter foydalanuvchilari uchun mo‘ljallangan.

Darslik "Moliya" fani dasturi asosida yozilgan boʻlib, unda moliyaning mohiyati va funksiyalari, moliyaviy siyosat, moliya tizimi, moliyaviy boshqaruv, moliyaviy rejalashtirish va bashoratlash, moliyaviy nazorat, xoʻjalik yurituvchi sub’ektlar moliyasi, davlat byudjeti, byudjet daromadlari va xarajatlari, byudjet defitsiti, byudjet tizimi va tuzilmasi, byudjet jarayoni, davlat krediti, byudjetdan tashqari fondlar, ijtimoiy taʼminot, sugʻurta, uy xoʻjaliklari moliyasi va xalqaro moliyaga oid masalalar yoritilgan. Kitob talabalar, magistrantlar, aspirantlar, iqtisodiy yoʻnalishdagi oliy oʻquv yurtlarining professor-oʻqituvchilari, mamlakatning moliya- byudjet-soliq tizimida faoliyat koʻrsatayotgan amaliyotchi mutaxassislar va moliya muammolari bilan qiziquvchi barcha oʻquvchilarga moʻljallangan.

O‘z asarlari bilan jahon ilm-fani tarixida o‘chmas iz qoldirgan buyuk allomalardan biri Muhammad Horazmiydir. Mazkur qissada allomaning hayot yo‘li va boy ilmiy merosi qiziqarli hikoya qilingan.

Mazkur darslik pedagogika nazariyasi kursining maqsad va vazifalari, fanning umumiy asoslari, pedagogika fanining ilmiy-tadqiqot metodlari, tarbiya va ta’limning maqsadi, vazifalari, mazmuni, qonuniyatlari, tamoyillari, turlari, ta‘lim-tarbiya jarayonida milliy merosdan foydalanish yo‘llari, shakllari va vositalari, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi, ta’lim oluvchilar bilimlarini tashkil etish, korreksion pedagogika haqidagi ma‘lumotlar o‘rin olgan. Darslik pedagogika oliy oʻquv yurtlarining mutaxassis fakultetlari talabalari, pedagogika kollejlarining o‘quvchilari uchun O‘zbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi huzuridagi Oliy va o‘rta maxsus, kasb- hunar ta’limi yo‘nalishlari bo‘yicha Muvofiqlashtiruvchi Kengashi tomonidan nashrga tavsiya etilgan. Mazkur darslik oliy o‘quv yurtlari talabalari, magistrlar va aspirantlar, shuningdek, pedagog-mutaxassislarga mo‘ljallab tayyorlandi. Ushbu darslik «Oliy ta’lim muassasalarida ijtimoiy faol shaxsni shakllantirishning pedagogik texnologiyalari»ni ishlab chiqish va amaliyotga tadbiq etish mavzusiga oid fundamental hamda «Oliy ta’lim muassasalari professor-o‘qituvchilarining kasbiy, pedagogik va ma’naviy-ma’rifiy sohalar bo‘yicha bosqichma-bosqich malaka oshirish texnologiyalarini ishlab chiqish» mavzusidagi amaliy tadqiqot doirasida ishlab chiqildi.

Mazkur darslik «Arxitekturaviy loyihalash asoslari» fanidan ilk bor o‘zbek tilida yaratilgan darslik bo‘lib, u uch bo‘limdan iborat. 1-bo‘limda «Arxitekturaviy loyihalash asoslari» fanining nazariyasi, ya’ni fanning ma’ruza darslarida o‘tiladigan bilimlar: arxitektura to‘g‘risida umumiy ma’lumot, me’moriy chizmalarning asosiy turlari va loyihalash asoslari bayon qilingan. 2-bo‘limda arxitekturaviy loyihalash asoslari fanining amaliy mashg‘ulotlari: fan bo‘yicha talabalar bajaradigan grafik topshiriqlar, ularni bajarish uslubiyatlari, kichik me’moriy shakllarni loyihalash bo‘yicha tavsiyanomalar va bajarilgan ishlardan namunalar keltirilgan. 3-bo‘limda mazkur fandan talabalar bajarishi zarur bo‘lgan mustaqil ishlarning mavzulari, hajmi, shakllari va ularni baholash mezonlari o‘rin olgan. Darslik «Arxitektura» ta’lim yo‘nalishi talabalariga mo‘ljallangan. Undan «Arxitektura» yo‘nalishi asosida shakllantirilgan barcha magistrlik mutaxassisliklari talabalari ham foydalanishlari mumkin.

Другие соавторы: А.М.Магрупов

Другие соавторы: А.М.Магрупов

Дастур асасида яратилган дарсликда чорва молларининг келиб чиқиши, анатомик-физиологик ва маҳсулдорлик йўналишининг хусусиятлари, конституцияси, экстерьери, интерьери, уларни урчитиш ва наслчилик ишларини ўтказиш йўллари, ем-хашак турлари, норма асосида озиқлантириш масалалари келтирилган. Хусусий чорвачилик қисмида қорамолчилик, қўйчилик, паррандачилик, йилқичилик, туячилик ва қуёнчилик тармоқлари баён этилган. Шунингдек, ветеринария асослари, зоогигиена фани бўйича маълумотлар берилган. Дарслик агрономия йўналишининг талабалари, фермер хўжалиги раҳбарлари ва мутахассислари учун мўлжалланган. Кириш.......................................................................................................... 3 Чорвачиликнинг халқ хўжалигидаги аҳамияти................................................. 3 Уй ҳайвонларининг келиб чиқиши.................................................................. 5 Молларни қўлга ўргатиш ва хонакилаштириш................................................. 5 Уй-ҳайвонларининг ёввойи аждодлари........................................................... 7 Қишлоқ хўжалик ҳайвонларининг анатомик-физиологик на маҳсулдорлик хусусиятларн............................................................................................... 16 Ҳайвонлар танасининг тузилиши. Тери қопламининг тузилиши ва хусусиятлари............................................................................................... 16 Қишлоқ хўжалиқ ҳайвонлари тери қопламининг хусусиятпари......................... 17 Қишлоқ хўжалик ҳайвонларининг овқат ҳазм қилиш аъзолари тузилиши ва физиологик хусусиятлари......................................................................... 19 Қишлоқ хўжалик ҳайвонларини озиқлантнриш асослари................................. 24 Қишлоқ хўжалик ҳайвонларини тўғри озиқлантиришда озуқа базасининг аҳамияти...................................................................................................... 24 Озуқанинг кимёвий таркиби........................................................................... 25 Озуқанинг кимёвий таркибига таъсир қилувчи омиллар.................................... 31 Озуқалар туйимлилиги ва ҳазм бўлиши............................................................ 32 Озуқалар тўйимлилигини баҳолаш................................................................... 34 Озуқалар турлари ва уларнинг тавсифи............................................................ 35 Силослаш техникаси........................................................................................ 40 Озуқаларни кимёвий консервалаш.................................................................... 41 Силосланган озуқаларни баҳолаш..................................................................... 42 Кўк ўт-ўланлар................................................................................................ 44 Кучли ем (концентрат) ва озуқалар................................................................... 45 Омихта ем........................................................................................................ 46 Сунъий усулда тайёрланган аралаш озуқалар..................................................... 47 Ҳайвонот маҳсулотларидан тайёрланадиган озуқалар......................................... 48 Озуқаларни молларга беришга тайёрлаш............................................................ 49 Чорва молларини боқиш.................................................................................... 51 Қишлоқ хўжалик ҳайвонларининг ўсиши ва ривожланиши................................... 52 Моллардан ҳаётий ва хўжалиқда фойдаланишнинг давомийлиги.......................... 53 Ҳайвонлар экстерьери, интерьери ва конституцияси........................................... 54 Ҳар хил ёшдаги ва жинсдаги ҳайвонларнинг экстерьер хусусиятлари................... 60 Интерьер.......................................................................................................... 61 Конституция..................................................................................................... 63 Конституция хилларининг таснифи..................................................................... 65 Конституциянинг маҳсулдорлик, тез етилувчанлик ва ҳайвонларнинг соғлиги билан боғлиқлиги.................................................................................. 69 Ҳайвонлар мижози............................................................................................. 71 Қишлоқ хужалик ҳайвонларининг маҳсулдорлиги................................................. 73 Ҳайвонлар маҳсулдорлигининг асосий турлари..................................................... 73 Сут маҳсулдорлиги............................................................................................. 74 Гўшт маҳсулдорлиги........................................................................................... 80 Жун маҳсулдорлиги............................................................................................ 82 Ишчи унумдорлиги............................................................................................. 83 Парранданинг тухум етказиш маҳсуддорлиги........................................................ 83 Пуштдорлик....................................................................................................... 84 Ҳайвонлар маҳсулдорлигига таъсир қилувчи омиллар........................................... 85 Қишлоқ хўжалик ҳайвонларининг маҳсулдорлигини ошириш йўллари.................... 90 Чорвачиликда наслчилик ................................................................................... 94 Моллар бонитировкаси............. .......................................................................... 95 Зоотехника ҳисоботи........................................................................................... 96 Молларни урчитиш усулпари............................................................................... 97 Молларни урчитиш техникаси.............................................................................. 99 Молларнинт физиологик ва жинсий етилиши........................................................ 100 Жинсий майл...................................................................................................... 101 Қочириш усуллари.............................................................................................. 102 Қишлоқ хужалик ҳайвонларининг қисир қолиш ҳоллари ва уларга қарши кураш чоралари........................................................................................ 103 Хусусий чорвачилик.............................................................................................. 105 Зот тўғрисида умумий тушунча............................................................................. 105 Зотларни районлаштириш...................................................................................... 106 Қўйчилпк.............................................................................................................. 116 Қўйчиликнинг аҳамияти......................................................................................... 116 Кўй зотлари.......................................................................................................... 116 Қўйчилик маҳсулотлари.......................................................................................... 119 Жун....................................................................................................................... 119 Қоракўл терилар.................................................................................................... 120 Гўшт, ёғ ва сут....................................................................................................... 121 Қўзилатиш ва қўзиларни ўстириш............................................................................ 121 Қўйларни асраш .................................................................................................... 122 Эчкичилик............................................................................................................. 123 Эчки зотлари......................................................................................................... 123 Паррандачилик...................................................................................................... 125 Паррандани озиқпантириш ва сақлаш...................................................................... 127 Жўжа ўстириш....................................................................................................... 128 Парранда зотлари ................................................................................................. 128 Ғозлар зотлари...................................................................................................... 131 Ўрдаклар зотлари................................................................................................... 133 Чўчқачилик............................................................................................................ 134 Чўчқаларни озиқлантириш ..................................................................................... 134 Чўчқа зотлари.........................................................................................................136 Йилқичилик............................................................................................................ 137 Отларнинг гўшт ва сут маҳсулдорлиги ...................................................................... 139 Туячилик................................................................................................................. 141 Қуёнчилик............................................................................................................... 143 Қуён зотлари........................................................................................................... 144 Нормал жунли қуёнлар............................................................................................. 145 Қорамол боқиш, асраш ва парваришлаш..................................................................... 146 Қорамолни озиқпантириш........................................................................................... 148 Бўғоз, сутдан чиққан сигирларни озиқлантириш.......................................................... 148 Бўғоэ, сутдан чиққан сигирларни асраш...................................................................... 152 Соғиладиган сигирларни озиқпантириш...................................................................... 153 Сигирларни қиш даврида озиқлантириш...................................................................... 156 Чорвачилик маҳсулотларига дастлабки ишлов бериш ва сақлаш технологияси............... 180 Сутни фильтрлаш ...................................................................................................... 180 Сут маҳсулогларини тайёрлаш технологияси................................................................ 181 Гўштга бирламчи ишлов бериш................................................................................... 183 Ветеринария асослари................................................................................................ 187 Юқумсиз касалликлар................................................................................................. 187 Ташқи касалликлар..................................................................................................... 188 Ички касалликлар....................................................................................................... 188 Юқумли касалликлар.................................................................................................. 193 Юқумли касалликларнинг олдини олиш бўйича ўтказиладиган умумий тадбирлар............195 Инвазион касалликлар............................................................................................... 200 Протозой касалликлари.............................................................................................. 200 Гижжа касалликлари (гельминтозлар)......................................................................... 201

Boshqa hammualliflar: D.K.Husnitdinova Ushbu o‘quv qo‘llanma pedagogika kollejlarida o‘qitiladigan „Bolalar bog‘chasida boshlang‘ich komputer savodxonligi“ darsligi asosida yaratilgan bo‘lib, unda bog‘cha yoshidagi bolalarga komputer savodini o‘rgatish metodikasiga oid asosiy masalalar ko‘rib chiqilgan. Qo‘llanmadagi barcha mavzular zamonaviy fan yutuqlarini va pedagogik tajribani hisobga olgan holda ochib berilgan bo‘lib, mavzularni o‘rganishda zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalari, interfaol usullardan foydalanishga katta e’tibor qaratilgan. O‘quv qo‘llanma asosan pedagogika kollejlari o‘qituvchi va o‘quvchilariga mo‘ljallangan bo‘lsa-da, undan umumiy o‘rta ta’lim maktablariningo‘qituvchilari, malaka oshirish fakultetlari va kurslarining tinglovchilari, shuningdek, pedagogika universiteti va institutlarining „Maktabgacha va oilaviy ta’lim“ mutaxassisligi talabalari ham foydalanishlari mumkin.

Мазкур монография онтогенез психологияси муаммосига бағишланган бўлиб, унда психология фанида олиб борилган назарий-экспериментал тадқиқот натижалари таҳлил қилинган ва умумлаштирилган. Монографияда ушбу йўналишнинг мақсади, вазифалари, аҳамияти, принциплари, механизмлари, қонуниятлари, методологияси ва феноменологияси тўғрисида мукаммал мулоҳазалар билдирилган. Соҳага доир узоқ ва яқин хориж мамлакатлари психологларининг назариялари, ёндашувлари талқин қилинган, ўзига хос жиҳатлари алоҳида ажратиб кўрсатилган. Монография бир неча қисмдан иборат бўлиб, унда онтогенез психологиясининг ривожланиш босқичлари, мактабгача ёшдаги болалар психологияси, кичик мактаб ёшидаги ўқувчиларнинг психологик хусусиятлари, ўсмирлар психологияси, илк ўспиринлик ёшининг психологик хусусиятлари, ўспиринлик даврининг ўзига хослиги, етуклик даври муаммолари, кексалик психологияси (психогеронтология) юзасидан фикр, мулоҳаза, мушоҳада баён қилинади. Шунингдек, инсон шахси камолотини аниқловчи методикалар, тестлар, методлар изчил равишда, иерархик тарзда жойлаштирилган. Монография психологлар, социологлар ва педагогларга мўлжалланган.

Darslikda tarixiy geografiya va tarixiy kartografiya fanlarining shakllanishi va taraqqiyoti masalalari, shuningdek, O‘rta Osiyoning qadimgi davrdan hozirgi kunga qadar bo‘lgan tarixiy geografiyasi mavjud tarixiy, geografik manbalar va ilmiy adabiyotlar doirasida yoritilgan.

Boshqa hammualliflar: M.A.Gafurova Mazkur qo‘llanma kasb-hunar kollejlari o‘quvchilari uchun „Tikuvbuyumlarini loyihalash, modellash va badiiy bezash“ fani masalalarining bayoniga bag‘ishlangan. Undan o‘quvchilar ushbu fan asoslarini zamon talablariga muvofiq o‘rganishda foydalanishlari mumkin. O‘quv qo‘llanma malakali kichik mutaxassis tayyorlaydigan „Maktabdan va sinfdan tashqari tarbiyaviy ishlar“ yo‘nalishidagi kollej talabariga mo‘ljallangan bo‘lib, undan bolalar madaniyat markazlari to‘garak rahbarlari, shuningdek, shu sohaga qiziqqan keng kitobxonlar ommasi foydalanishlari mumkin.

Шарқ Уйғониш даврининг буюк мутафаккирларидан бири Маҳмуд Замахшарий ўз асарлари билан етти иқлимга машҳур алломадир. Миллий истиқлол шарофати билан халқимиз хоразмлик буюк ватандошимизнинг бой маънавий меросини яхшироқ ўрганиш имкониятига эга бўлди. Мазкур асарда Ўзбекистоннинг етук олимлари — замахшарийшуносларининг илмий тадқиқотларидан ижодий фойдаланилди. Муқаддима............................................................................ 3 Биринчи фасл. 'ЗАМАХШАР - ТУҒИЛГАН ЮРТИМ..."................... 5 Иккинчи фасл. ГУРГАНЖ...................................................... 33 Учинчи фасл. ҚАЙДАСАН, ИСФАҲОН?................................... 50 Тўртинчи фасл. БИРИ КАМ ДУНЁ.......................................... 71 Бешинчи фасл. ОДАМЛАРНИНГ АЗИЗИ ТАШВИШЛИ ДАМЛАРДА БИЛИНУР.......................................................... 79 Олтинчи фасл "ХАЙРЛИ ИШЛАРНИ ПАЙСАЛГА СОЛМА..."....... 88 Еттинчи фасл МАККАИ МУКАРРАМАДА.................................. 99 Саккизинчи фасл. ЗАЙНИДДИН ВА ЗУБАЙДА ҚИССАСИ ....... 106 Тўққизинчи фасл. МАҚОМАЛАР........................................... 115 Ўнинчи фасл АРАБ ВА АЖАМНИНГ УСТОЗИ........................... 130 Ўн биринчи фасл "МАНСАБ ТАЪМАСИ-Ю. ҲИРСНИНГ АСИРИ...".......................................................... 148 Ўн иккинчи фасл "ДИЛ ПОКЛИГИ-Ю, ИБОДАТ ЛАЗЗАТИ...".... 159 Ўн учинчи фасл. ЖОРУЛЛОҲ............................................... 171 Ўн тўртинчи фасл. "КИМКИ ЎЗ ЮРТИНИ СЕВМАСА. У ҲЕЧ КИМНИ СЕВМАЙДИ..."........................................................ 180 Ўн бешинчи фасл. "ҚАЙТДИМ ОЛИС САФАРЛАРДАН...".......... 185 Ўн олтинчи фасл. ХАЛИФАНИНГ ҲИЙЛАСИ........................... 209 Ўн еттинчи фасл. ЭЛЧИ...................................................... 218 Ўн саккизинчи фасл. ХОРАЗМ ҚОЗИСИ................................ 230 Ўн тўққизинчи фасл. ЛАЙЛАКЛАР ҚАЙТИБ КЕЛДИ................ 243 Йигирманчи фасл. МАҲМУД ЗАМАХШАРИЙНИНГ СЎНГГИ САФАРИ........................................................................... 256 МАҲМУД ЗАМАХШАРИЙ ЖАҲОН ОЛИМЛАРИ НИГОҲИДА........ 269 Зоқиджон Исломов. АРАБ ВА АЖАМНИНГ УСТОЗИ................ 275

Kanadalik adib Seton-Tompsonning «Yovvoyi yo‘rg‘a» kitobida mushuklar, quyonlar, tulkilar, bo‘rilar, ayiqlar, otlar... deyarli barcha-barcha jonivorlar obrazi bor.

Другие соавторы: Э.И.Баситханова

Ushbu qo‘llanmada geometrik yasashlar, yozuvlarning paydo bo'lishi, harf va alifboning rivojlanishi, tarixiy taraqqiyoti haqida ma’lumotlar berilgan. Harflarning tuzilishi, geometrik elementlari, klassifikatsiyasi, kompozitsiyasi, ulardagi mutanosiblik, ritm, nisbatlilik, mustahkamlik, fazoviylik kabi masalalar yoritiigan boiib, kalligrafik, kartografik, eski va hozirgi o‘zbek yozuvlari hamda standart harflar talqin qilingan. Qoilanmaning ilova qismida V.Toots ma'lum qilgan “300 shrif- tov” majmuasidan saralab olingan shriftlar ham keltirilgan. Qoilanma oliy o‘quv yurtlari, kasb-hunar kollejlari talabalari uchun moijallagan. Undan shu sohaga qiziquvchilar ham foydalanishlari mumkin. So‘zboshi........................................................................................... 3 Kirish ................................................................................................ 4 I. Geometrik yasashlar.......................................................................... 6 n. Harflar.......................................................................................... 18 Yozuvlar rivojlanishining qisqacha tarixi ............................................. 18 Harfning tuzilishi .............................................................................. 29 Harflardagi mutanosiblik va ritm.......................................................... 32 Harflardagi nisbat.............................................................................. 33 Harflardagi mutanosiblik va mustahkanilik........................................... 36 Harflarda optik aldanish..................................................................... 37 Harflarda fazoviylik........................................................................... 39 Harfiardagi asosiy va boglovchi shtrixlar............................................... 40 Harflardagi nuqta, tomchi va yolqinsimon unsurlar................................. 41 Harf skeleti va unga qalinlik qo‘shish.................................................... 42 Harflarni guruhlash ............................................................................ 44 Raqamlar........................................................................................... 44 Kichik (yozma) harflar........................................................................ 44 Alifbo - bir butun grafik va ritmik tizim................................................ 46 Matnda harflarning tusi ...................................................................... 47 Harflarni yozish................................................................................ 50 Chiroyli kalligrafik yozuv................................................................... 53 Harflarni penoplast va qog‘ozlardan yasash........................................... 54 Jumlada harflar kompozitsiyasi (tuzilishi)............................................. 55 Standart harflar.................................................................................. 58 Kartografik harflar.............................................................................. 60 Eski o'zbek yozuvi................................................................ :.......... 65 Ilova................................................................................................. 71 Adabiyotlar..................................................................................... 158

Ushbu darslik zamonaviy va xorijiy adabiyotlar asosida tuzilgan boʻlib, «Konservalangan oziq-ovqat mahsulotlari texnologiyasi» yoʻnalishi magistraturasi oʻquv dasturi boʻyicha rejalashtirilgan barcha ma’limotlar keltirilgan. Darslikda «Konservalangan oziq-ovqat mahsulotlari texnologiyasi» fani boʻyicha magistratura talabalariga yetarli darajada nazariy va ilmiy hamda amaliy ma’lumotlar toʻplangan.

Boshqa hammualliflar: X.G‘ulomova, Sh.Yo‘ldosheva, Sh.Sariyev Mazkur darslikda boshlang‘ich sinf ona tili o‘qitish metodikasi kursining maqsad va vazifalari, bo‘limlari: savod o‘rgatish metodikasi, sinfda va sinfdan tashqari o‘qish metodikasi, fonetika, gragika, grammatika, so‘z yasalishi, imlo o‘qitish metodikasi; va o‘quvchilarning bog‘lanishli nutqini o‘stirish metodikasi ta’lim oldiga qo‘yilgan zamonaviy talablar asosida bayon qilingan. Shu bilan birga, ilmiy-nazariy ma’lumotlarni amaliyotga tatbiq etish usullari yoritib berilgan.

Адам Жексоннинг тўрт китобидан бири бўлмиш мазкур асар Сизнинг бойлик ҳақидаги барча қарашларингизни ўзгартириб, ҳаётингизни буткул янги изга солиб юбориши мумкин. Муаллифнинг қолган уч китоби – Бахт, Саломатлик ва Муҳаббатнинг ўнта сирига бағишланган бўлиб, ҳаёт йўлларида Сизнинг ишончли ҳамроҳингизга айланади.

Китобда Хитой фалсафаси, Декарт, Бэкон, Юм. Шопенгауэр, К. Поппер каби донишварларнинг меросига мурожаат қилинади. З. Фрейд, Месмер, Бекер-Эдди каби руҳшунослар ҳаётига оид лавҳалар берилади, ҳуқуқ, қонун, адолат, инсонийлик ва илоҳийлик мавзуларига оид битиклар келтирилади. Фикрлаш - санъат. Ижод машаққатлари ҳам ушбу санъатдан завқ олиш ва ҳаётдан маъно топишга қаратилгандир. Муаллифнинг кириш сўзи Одам, миф ва фалсафа Даҳолик Франц Антон Месмер Мери Бекер – Эдди Зигмунд Фрейд Лао-цзн ёхуд Дао фалсафаси Стратегема - фикрлаш ва енгиш илми Рене Декарт рационализми Фрэнсис Бэкон фалсафаси: тасдиқ ва раддия Шопенгауэр эвдемонологияси Карл Поппер ва унинг танқидий рационализми Фикрлаш диалектикаси Эпистемологик лавҳалар Мен ва «мен» (гносеологик фикрлар) Мен, ман ва дунё (экзистенциал битиклар) Фикрлаш санъати Эзгулик ва муҳаббат излаб Дардчил фикрлар Ҳуқуқ фалсафаси Адолат сўқмоқларида Нажот шарқдан боради Инсонийлик ва илоҳийлик Кулиш – ҳикмат Халқаро муносабатларга тизимий ёндашувлар ва антропологик парадигма Ижтимоий низолар Тасаввуф ва вахдати вужуд: илмий-назарий масалаларига оид айрим фикрлар ОДАМ, МИФ ВА ФАЛСАФА Эссе Одамнинг ҳаёти афсона ва ривоятлар - мифларга тўла; у нима яратмасин, нима кашф қилмасин бари мифдир. Шу нуқтаи назардан одамнинг ўзи ҳам мифдир. Бироқ одамнинг ҳайратли қисмати шундаки, у ушбу мифлардан маъно-мағиз қидиради. Айнан шу нуқтада миф ва фалсафа мунтабиқдир. Бу ўринда миф ва фалсафа турли воқеликлар сифатида қайд этилмоқда. Агар борлиқ, ҳаёт ва одамнингўзи ҳам миф экан, шубҳасиз, фалсафа ҳам миф ёки мифологиянинг бир қисми бўлиши даркор. Ҳа, барча мифлар фалсафадир, аммо барча фалсафа, фалсафий таълимотлар, қарашлар миф эмас, акс ҳолда миф билан фалсафа ўртасида фарқ қолмайди. Фалсафа ибтидоий мифологик тасаввурлардан ўсиб чиққан, кўпгина фалсафий таълимотлар, оқимлар ҳозир ҳам мифларга монанд ёки мифологик хусусиятга эга. Шу билан бирга фалсафада реал борлиқни англашга, рационалга таянишга, ижтимоий ўзгаришларни ақлу идрок - дарк нуқтаи назаридан баҳолашга интилиш мавжуд. Ушбу белгилар фалсафани мифлардан фарқлаб, уни мифология ичига сингиб кетишдан асраб туради. Машҳур этнограф Э.Тейлор мифларни «ибтидоий фалсафа» деб атаганида ҳақ эди. У мифларни илк одамларнинг яшаш ва фикрлаш тарзи ёки яшаш ва фикрлаш фалсафаси деб талқин қилган. Ушбу фикрни А.Ф.Лосев янада аниқлаштиради. У мифга «шахсга тааллуқли борлиқ ёки, аниқроғи шахсга тааллуқли борлиқ образи, шахсга тааллуқли шакл, шахсий қиёфа» деб таъриф беради. «Ҳар бир тирик шахс у ёки бу маънода мифдир... одам ўзича одам бўлгани, одамзодга тааллуқли бўлгани учун эмас, балки одам сифатида англангани ва шахс сифатида шакллангани учун мифдир... тирик кишилар тажрибасига тааллуқли барча нарсалар мифга оиддир». Демак, одам, уни ўраб турган борлиқнинг, айниқса арте-факт (яратилган сунъий дунё)нинг англанилиши ва шаклланиши нуқтаи назаридан миф ёки мифга оиддир...